I yazı
Son zamanlar cəmiyyətdə baş verən proseslər məni bir çox şeylər haqda daha ətraflı düşünməyə (thinks about things) təkan verdi (ayrı-ayrı məsələlər barədə növbəti yazılarda ara-sıra qeydlər edəcəm). "Düşünürəmsə, demək varam" deyən dahi fransız filosofu Dekartdan fərqli olaraq, "Düşünürəmsə, demək nuram" deməklə mən yazdıqlarımın yükünü bir az da artırmış oluram. "Nur" kəlməsini söz xatirinə yazmadığıma adım qədər əminəm. İndi, qaldı beynimin yükünü doğru, dürüst şəkildə sizlə paylaşmaq. Həm də yeni söz demək, elə bir söz demək ki, onu deməyiblər.
Son zamanlar mətbuatı izlərkən rastlaşdığım ən əsas məsələ də elə budur, eyni movzular və eyni sözlər çoxalır. Nə siyasətçilər, nə iqtisadçılar, nə mədəniyyətçilər və digər "çı, çi, çu, çü"lər təzə söz demirlər. Əksinə, öz çıxışları və ya yazıları ilə bizim beynimizdə olan yükü daha da artırırlar. Odur ki, mən bu ənənədən xaric bir məqalə ərsəyə gətirmək istəyirəm. Onu silsilə xarakterli, lap elə "Santa Barbara" serialı kimi uzatmaq istəyirəm. Təki yeni nəsə deyə bilim, inşəAllah!
Tarixə qısa səyahət. Nurun insan tarixində yeri və rolu barədə ilk dəfə hələ miladdan əvvəl Sokrat və Platon dövründə açıq formada rastlaşırıq. İnsanlar insanlıq barədə düşünür. Bütün ideya və fikrlər insan və onun problemlərinin həllinə yönəlir. Fikrlər cəmiyyətə hakimdir. Nə müşahidə edirik?! Qədim Yunanıstanda şəhər tipli dövlətlər formalaşmağa başlayır. Yəni, vətəndaşının bütün tələbatlarını ödəmək iqtidarında olan dövlət. İnsan amili bütün digər amillərdən önə çəkilir. Zaman keçir, Sezar kimi cəmiyyət və onun idarəçilyini yalnız insanın əzilməsi, hüquq və haqlarının tapdalanması, öz rifahının təmin olunması naminə digərlərinin rifahsızlığını təmin edən, "parçala, hökmranlıq et" ideyası ilə alışıb yanan insanlar idarəçilik başına gəlirlər. Qısa bir zamanda qədim Romada insanın amansız şəkildə ölməsindən həzz alan bir cəmiyyət formalaşır. İnsanlığın ayaq altına atıldığı, onun heyvan tərəfindən vəhşicəsinə öldürülməsinə tamaşa edib əl çalıb alqışlamağı bacaran, "ölsün, ölsün" (Qladiator döyüşləri) deməklə əslində humanist dəyərlərin ölümünə fərman verən bir cəmiyyət (filosof, ziyalı, kəndli, şəhərli, iqtidarlı, müxalifətli). Həmişə mənə Sezar dövründəki filosof, ziyalı və cəmiyyyətin düşünən təbəqələrinin qladiator döyüşlərində, arenada əyləşərək hokmdarın xoşuna gəlməsi üçün insanın amansızcasına ölümünü alqışlaması və ya susaraq etiraz etməməsi qəribə gəlirdi. Ancaq, zaman keçir, müasir dövrümüzdə, "ziya"lı yaltaqlığı, çaşqınlığı görəndə, başa düşürsən ki, hər oxuyan, hər elmlənən, nurlanmır, ziya əldə etmir. Ziyalı gərək qan tökülməsinin, fitnə düşməsinin qarşısını alsın, nəinki qan axıdana, haqq-hüquq tapdalayanlara dəstək versin!
Ardı var...
II yazı
ZİYALI VƏ İNTELEKTUAL OLAQ!
Oxuyun, çünki mürəkkəbin axmadığı yerdə qan axır
|
