Mən sosium barədə daha yazmaq istəmirəm. Çünki, ötən 2 il ərzində yazdığım köşələrə diqqət edəndə görürəm ki nə cəmiyyətimizin, nə də dövlətimizin ayrı-ayrı hadisələrə münasibəti dəyişməyib. Fobiyalar, qadağalar, ayrı-seçkilik nümayişi hər iki tərəfdə var və əfsuslar olsun ki artmaqdadır.
Hələ balaca olandan sovet dövründə tərbiyə alan böyüklərimizdən eşitdiyim əsas söz "din və siyasət, bunlardan nə qədər uzaq olsan, bir o qədər yaxşıdır" idi. İndi daha zaman dəyişib, sosialist sovet dövründən kapitalist modernist dövrə keçmişik (?!). Sosiologiyanın qaçılmaz düsturundan biri budur ki, bir qanun, 2 müxtəlif zaman və ya şərtlərdə eyni cür işləyə bilməz. Sovet dövrü, din və siyasət plüralizmini qəbul etmirdi. Sovetlər hər şeyi və hamını eyni cür görürdü. Allah rəhmət eləsin, nənəm deyərdi ki, pambıqlıqda səhərdən axşama qədər kölgədə oturan da eyni zəhmət haqqını alırdı, günün altında pambıq yığanlar da. Və ya babam həmişə deyərdi ki, "cibimdə komunist partiyasına üzvlüyün sənədi olmasaydı, dövlət işində işləmək olmazdı və ya dövlət işində irəliləmək üçün mütləq ateistliyini rəhbərlərə sübut etməli idin". Qadağalar sovetlər birliyində bəlkə labüd idi (?!), çünki, birlikdə müxtəlif xalqlar və millətlər var idi ki, onlar da müxtəlif məzhəb və əqidələrə qulluq edirdilər. Üzərindən 88 il keçib...
Sərhədlər müəyyənləşməsə sosiumu idarə etmək çətin olar. Ancaq, bu qadağalar hüquq və vəzifə kontekstində müəyyənləşməlidir. Əgər bir insan dini inancına görə bu ölkədə yaşamaqdan qorxursa, əgər bir siyasətçi və ya fəal müxalif fikrli insan öz fikrini deyərkən təhlükədə olduğu hissi keçirirsə, və ya lap digər biri, dövlət işində işləyərkən hər hansısa bir siyasi partiyayanın üzvü olub olmamasına görə işində irəliləmək maneəsini gözünün qarşısına gətirirsə, bu artıq ümumrespublika səviyyəsində cəmiyyətdə baş alan fobiyadan xəbər verir və lazımsız stress yaradır. İnsanlarımızın stress və fobiyaları hələ ki qorxulu deyil, idarə olunandır. Amma hələ ki...
Mövcud qadağalar isə günü gündən artır. Hər gün bir qanuna düzəliş və qadağa xəbəri eşidirsən. Bu qadağaları qoyan insanlar görəsən insanımızı düşünüb bu addımları atırlar?! Yoxsa, özlərini insanımızdan qoruyurlar?! Dövləti təmsil edən "insanlar" və cəmiyyət təmsil edən "insanlar", hazırda dövlət və cəmiyyət münasibətində cəbhələşmə gedir. Halbuki, dövlət cəmiyyətin idarə olunması və inkişafı üçün movcuddur və cəbhənin əsas hədəfi insan faktorudur. Bu elə bir amildir ki, onun barəsində gərək ayrıca bir neçə silsilə köşələr yazılsın. Belə getsə, nə qədər ki, bu faktor var, nə qədər ki insan və onun problemi var, mən yazmağa davam edəcəm. Yaşayaq (?!), görək nə olur. Amma, insan kimi!
|
