Xəbər portallarının birində İlham Tumasın bir yazısını oxudum. Vallahi, bəzi həmkarlarımın son günlər yazdıqlarına baxdıqda, onların havalandığını düşünürəm. Adamlar açıq-açığına bas-bas dindarların əzilməsini, əzilənlərin haqq səslərinin boğulmasını dəstəkləyirlər. Özlərindən, Allahın Qurani-Kərimdə xanımlar üçün örtünməyi əmr etdiyi üçün hicab geyinən xanımların haqq səsinin ucalmasını nə dinin, nə Allahın, nə də dövlətin bağışlamayacağı qənaətini formalaşdırırlar. Görəsən uzun müddət qəzet redaktoru və baş redaktoru olmuş İlham Tumas nə əcəb xanımların hicab üçün davasını dinin, Allahın bağışlamayacağını düşünür? Məgər onun ailəsində hicaba riayət edən, namaz qılan kimsə yoxdur? Nə əcəb bilmir ki, Allahın buyurduqlarının müdafiəsinə qalxanları deyil, Allahın buyurduqlarına qarşı gedənləri Allah bağışlamaz? Dövlət isə onsuz da onları bağışlamır. Gah azanlarının səsini qısdırır, gah məscidlərini uçurtdurur, gah da savadlanmasını istəmirlər.

İlham Tumas yazır ki, Türkiyədə İslamın klassik qaydasına uyğun şəkildə çadralanmış bir xanım, hamiləlik zamanı bədəninin gün işığı görməməsi səbəbindən uşağı raxit dünyaya gəlib. Həkim isə qadına dənizə gedib bədənini gün işığına verməyi məsləhət bilib, qadın isə bu təklifə görə həkimi məhkəməyə vermək istəyir. İlham bəy qadının təfəkküründən çox təəccüblənibmiş.

Maraqlıdır, əvvəla İlham bəy "İslamın klassik qaydasına uyğun şəkildə çadralanmış" deyəndə nəyi nəzərdə tutur? Bəlkə İslamın modern çadra və hicab forması da var. Ki, bizim xəbərimiz yoxdur? Əslində modern hicab və çadra var, amma onun da İslama dəxli yoxdur. İslamın hicab forması Qurani-Kərimdə tam aydınlığı ilə yazılıb. Və onu başa düşmək üçün alim olmağa, savada gərək yoxdur. İlham bəy savadsız həkimin fikirlərini yayınlamaqla, həm də onun fikri ilə həmrəy olduğuna da sətiraltı işarə vurur. Ona görə savadsız deyirəm ki, bədənin gün işığı görməməsi uşağın raxit doğulmasına səbəb olursa, onda Azərbaycandakı dindarların uşaqlarının hamısı raxit olar ki? Şəxsən mən çevrəmdə belə bir şəxs tanımıram. İranda, Əfqanıstanda, Ərəbistanda, Pakistanda da bu cür problemlərin olduğunu eşitməmişəm.
Ardıyca İlham Tumas bəy yazır ki, Azərbaycan Təhsil Nazirliyinin qarşısında hicab mitinqinə çıxmış insanlarla bağlı xəbəri oxuyanda da təəccüblənib. Təəccüblənməyinə səbəb o olub ki, "Azərbaycan Respublikasının qanuni dövlət qurumu dövlətin təməl prinsiplərinə və Konstitusiyasına uyğun olaraq bir qərar qəbul edir, bu qərarın yerinə yetirilməsi üçün addımlar atır, respublikada yaşayan bir para Azərbaycan vətəndaşları isə "vicdan və əqidə azadlığı" görüntüsüylə İslam prinsiplərinə, İslam mənəviyyatına, İslam dəyərlərinə hücumlardan şikayətlənirlər". İlham bəyin dediyi kimi, doğrudan da, təəccüblənməli işdir. Necə ola bilər ki, əli qələm tutan bir şəxs Azərbaycan Respublikasının ən ali qanunu olan Konstitusiyanın hər bir vətəndaş üçün olduğunu, hansısa harınlamış məmurun maraqları üçün yazılmadığını bilməyə. Məgər İlham bəy bilmir ki, həmin Konstitusiyada hər bir vətəndaşın təhsil almaq hüququ və vicdan azadlığı var, dövlət isə bu hüququ təmin etməyə borcludur? Bundan əlavə, İlham bəy, hicabın vicdan azadlığı olduğunu oxuya bilməyən korlara səsləri ilə bunu çatdırmaq istəyən insanları "bir para" Azərbaycan vətəndaşı adlandırır. İlham bəy, bu yazının sifarişini kimdən almısınız? Düzünü deyin. Olmaya yeni iş yerinizdən? "Bir para" yazmaqla nə demək istəyirsiniz? İstəyirsiniz bütün dindarlar çıxsın Təhsil Nazirliyinin qabağına və sənə bu yazını sifariş verənlər dindarların sayını görsün? Məgər bilmirlər? Bilmirlər ki, sənin "bir para" adlandırdığın insanlar hər şeydən keçərlər, amma namussuzluğu ünvanlarına yazdırmazlar. Bilmirlər ki, Azərbaycan  polisi belə dindarlarla aksiyalara çıxmaq istəmirlər. Çünki səndən fərqli olaraq, polislər, dindarların namus üçün hər bir qəddarlığa duruş gətirəcəklərini və bu namus mübarizəsinin dolayısıyla onun ailəsinin də namusunun mübarizəsi olduğunu başa düşür və qəbul edirlər. "Axırıncı aşırım" filmindəki Kərbalayinin məşhur deyimi yəqin ki yadındadır: "İndi də bu kolxoz oyununu atıblar ortaya. Əvvəl gəlib dedilər öküzünü ver. Sonra dedilər kotanını ver. Sonra gəlib dedilər atını da ver. Sabah gəlib deyəcəklər ki, papağını da ver, namusunu da."

Necə də günümüzlə səsləşir deyilmi, İlham bəy. Abbasqulu bəy demiş, papağı qoy qabağına yaxşı-yaxşı fikirləş. Nəyimiz qalıb namusdan və təmiz addan başqa. Bu gün iffət, namus nişanəsi olan hicaba təhsildə qadağa qoyanlar, sabah hicablıların küçəyə çıxışına da qadağa qoyacaqlar.

Yazını oxuyanda həm də mənə aydın oldu ki, sən demə İlham bəy Azərbaycan məktəblərinin qeydinə qalır. O narahat olur ki, hicablılara məktəbə girişə icazə verilsə, onda orta məktəb dönüb olacaq "dindarlarla", "qeyri-dindarlar"ın geyim salonun. İlham bəy, sizin narahatçılığınızı başa düşə bilmirəm. Niyə siz və çalışdığınız kollektivin üzvləri orta məktəblərdə tüğyan edən rüşvətxorluqdan, küçə qadınları kimi geyinənlərdən, 2-ci sinif  uşaqlarına satılan "Azərbaycan", "Xalq Qəzet"lərindən, fond pulundan, mənasız yazılan kitablardan, səviyyəsiz keçirilən dərslərdən, zərgərlik salonuna oxşayan müəllimlərdən, bayramlarda uşaqlardan alınan zərflərdən, soyuqdan tir-tir əsən uşaqlardan, siçovulların futbol meydançasına çevrilmiş məktəblərdən bir kəlmə də olsun yazmırsız? Eyni gündə bütün kollektivinizin yadına düşdü ki, sən demə ölkədəki məktəblərdə hicab çox yersiz bir şeydir. Təhsilə də zərər verirmiş.

Sonra İlham bəy yazır: "Yaxşı, qızların arasında dindarı var, oğlanların arasında yoxdur? Əlbəttə, var. Onda oğlanlar neyləsin ki, qıraqdan baxanlar onların dindar olduqlarını bilsinlər? Gərəkdir ki, onlar da saqqal saxlasınlar, başlarını qırxsınlar, kəkilləri-filan da olmasın."

İ.Tumasın mənasız ifadələri bəlkə də deyərdim burada kuliminasiya nöqtəsinə çatır. Adam hələ indiyə kimi başa düşməyib ki, hicabı taxanlar "kənardan onların dindar olmalarını bilsinlər" deyə bunu etmirlər, Allahın əmrini icra etmək üçün edirlər. Oğlanların geyim forması barədə isə heç bir məhdudiyyət yoxdur. İnanmırsansa, sənin də mənim də yaxşı tanıdığım İslam Universitetinin məzunu C.U-dan bu barədə bilgi al.
Mənasız arqumentdən daha bir nümunə: "Mən çox təəccüblənirəm. Özü də "qızım məktəbə hicabla getməlidir" deyən bəzi dindar ataların və anaların təfəkkürünə. Görün dindar qardaşlardan biri nə deyir: "Mənim qızım 4-cü (!) sinifdə oxuyur, özü də dindardır (?), hicab taxıb məktəbə getmək istəyir, qoymurlar". Təəccüblü deyilmi? Axı, 9 yaşı olar-olmaz bu balaca qızcığaz əsl dinin nə olduğunu haradan anlayır ki, hələ hicab da taxmaq istəsin? Bu hörmətli yoldaş görəsən, bilirmi İslam hicabı niyə tələb edib və bunun körpə qızcığaza nə aidiyyatı var? Əslində, vallahi ki, davanın hicab davası olmadığı gün kimi aydındır."

Hə Tumas bəy. Bil ki, dindarın uşağı nəyin nə olduğunu ana bətnindəykən öyrənir. Çünki o uşağın təməli qoyulanda, atası arağın təsirindən başı dumanlı olmur ki, uşaq da doğulanda 20 yaşına kimi məsti-xumar olub yaxşını pisdən ayırmağa qüvvəsi olmasın. Dindarın 3 yaşlı uşağı evə qonaq gələndə əzbərlədiyi Qurani-Kərim ayələrini söylədiyi halda, qeyri-dindarın uşağı söyüş söymək bacarığını, atasının içəndən sonra necə səndələdiyini və siqareti necə çəkməyi nümayiş etdirir. Bəlkə elə deyil? 3 yaşında Quran ayəsi söyləyən uşağın İslamın vaciblərini bilməsi üçün 10 yaş kifayət etmirmi? Axı o bunun tətbiqini hər gün ailəsində görür? Necə olur ki, onu döydüyünə görə atasını məhkəməyə verməyi 10 yaşlı uşaq bilir, amma hicab barəsində düşüncəsi olmur? Yəqin sən də bilməmiş deyilsən ki, uşağın tərbiyəsi ana bətnindən başlayır. Bunu sübutunu isə istəsən sünni, istəsən şiə mənbələrindən, istəsən də ailə mütəxəssislərindən  öyrənə bilərsən.

Türkiyə başbakanının bu günlərdə "Örtüsüz kadın perdesiz eve benzer, perdesiz ev; ya kiralık olur, ya satılık" söylədiyi "şah" kəlamına da dəstək oluram. Əhsən ona. Uzun illərdir bu cür dərin mənalı söz eşitməmişdim. Necə olur ki, ölünüzü İslam qayda-qanunu ilə qüsul-kəfən, dəfn edirsiz, 3, 7, 40 verib Quran oxutdurursuz, ancaq Allahın digər əməllərinə - konkret olaraq hicaba ağız büzürsüz?

Sonra İlham bəy ilahiyyatçı Hacı Mirfəyyaz Fəttayevin, "Qapanmanın elmdə təsdiq etdiyi faydaları vardır ki, onun da ən başlıcası xəstə təfəkkürün yaranmasının qarşısını almaqdır. Təcrübə göstərir ki, ən çox psixi-ruhi gərginliklər cinsi azadlığın, ən sağlam ruhi dəyərlər isə qadınların qapalı olduğu cəmiyyətdə yetişir. Qadın qapalıdırsa, ictimaiyyətin fəsadı, gənclərin şəhvətə meyllənməsinin qarşısını alır", - fikrinə məntiqsiz bir irad tutur. Özü də görün necə: "Onun sözünə inansaq, belə çıxır ki, bütün hüquqi dövlətlərdə, hicab olmayan ölkələrdə insanlar bir-birinin belinə minir. Ya onun məntiqiylə, ərəb ölkələrində zina-zad olmur, hamı bir-birinə qardaş-bacı kimi baxır və gündə hansısa rəqqasənin göbəyinə milyonları atan da ləlöyün ərəb şeyxləri, qadın alverinin tüğyan elədiyi yer də ərəb ölkələri deyil..."

Tumas bəy, yəqin sən də təsdiq edərsən ki, hüquqi dövlət dediyin qərbdə elə həqiqətən insanlar bir-birinin belinə minir. Kimin, kimin arvadı və ya əri olduğu az fərq edir. Çünki onlar bunu mədəniyyətin göstəricisi kimi qəbul edirlər. İslam qanunlarının hökm sürdüyü ölkələrdə zinanın cəzasını sən də gözəl bilirsən. Elə götürək qonşu İranı. Ərini oynaşına görə öldürən zinakar Səkinə Aştiyanini sənin hüquqi dövlət adlandırdığın Qərb dövlətləri və onların əlaltıları yaman dəstəkləyirlər. Bilirsən də zinakar, İslamda fahişələrə deyilir. Fahişələri isə ancaq kimlər dəstəkləyir..? Ehtiyac yoxdur cavab verməyə. Cavabın aydındır. O ki qaldı ləlöyün ərəb şeyxlərinə, sən mənim canım onları İslam adına İslama calaq eləmə. Özün də bilirsən ki, ərəb şeyxlərinin İslama heç bir aidiyyatı yoxdur. Onların pulu elə İslamın gözdən salınmasına xərclənir.

İlham bəy daha sonra ilahiyyatçı alimin digər məntiqli düşüncələrinə öz məntiqsiz baxışları ilə cavab verməyə çalışır. Onlara toxunmaq istəmirəm. Çünki hələ sırada bir nəfər də var.

Yazının sonunda Tumas bəy yazır: "Necədir, heç nədən xəbərsiz, bəlkə də xəbərdar hörmətli "hicab mitinqi" eləyənlər? Sizlərin dini etiqadınızı ora-bura yönəldənlərin fikirlərindən xoşhal oldunuzmu? Hə, xoruzun quyruğu bax, burda görünür, hörmətli hicab müdafiəçiləri. Gedin evinizə, dininizi qoruyun, mənəviyyatınızı kamilləşdirin, etiqadınızda həmişə möhkəm olun, ancaq balaca balalarınızı siyasi oyunların, ordan-burdan �dərs� alanların mənafelərinə qurban verməyin. Bunu nə din, nə Allah, nə də Dövlət bağışlamaz..."

Görüz də, xoruzun quyruğu doğrudan da göründü: "Gedin evinizə, dininizi qoruyun, mənəviyyatınızı kamilləşdirin..." Yəni susun, evdən bayıra çıxmayın, bu ölkə bizim və başçılarımızındır, təhsil də almayın, heç bir dövlət idarəsində də işləməyin. Çünki siz bizlərdən fərqli olaraq haqsızlıqla barışmırsınız, rüşvəti verməyin və almağın haram olduğunu bilirsiz, təhsil ocaqlarına ancaq təhsil almaq üçün gedirsiniz, maariflənirsiniz, savadlanırsınız, bu isə harınlamışlara sərf etmir, çünki savadlı adam haqq, hüquq tələb edir. Deyilmi Tumsa bəy, yəqin sən də belə düşünürsən əslində, ancaq yaza bilmirsən, çünki yazın sifarişlidir, öz düşüncənin məhsulu deyil.

***

APA-nın baş redaktoru Vüsalə Mahirqızı da estafetdən geri qalmaq istəməyib. Yazısında çox şeyə toxunub. Amma bilmirəm özü hiss edibmi ki, onun da məqaləsi, yazı xatirinə yazılıb. Vüsalə xanım haqlı olaraq yazır ki, dindarlar hicab barədə danışanlara, "Azərbaycanda təhsilin başqa problemi yoxdurmu?", - deyə sual edirlər. Bəlkə səhv deyirlər Vüsalə xanım? Mən də hicabın təhsildə problem olmadığını bildiyim halda, bir agentlik rəhbəri kimi sizdən soruşuram: "Yoxdurmu Azərbaycan təhsilinin başqa problemi?"
Tapdıq Fərhadoğluna da sual etmişdim, dünyəvi dövlətin təməl prinsipi, dünya təhsil sistemi deyəndə sizin bildiyiniz, başqa heç kəsə bəlli olmayan kriyetiyalar nədən ibarətdir? Dövlətin məhək daşına zərbəni təhsili girdaba sürükləyənlər, tut ağacını "derji derevo" kimi tərcümə edənlər, təhsil səviyyəsinə görə 65 ölkə arasında 64-cü yer tutmağımıza şərait yaradanlar, ölkənin ən ali təhsil ocağı olan Bakı Dövlət Universitetinin adının 2000 universitet arasında 1951-ci sırada qərarlaşmasına baiskar olanlar vurmurmu? Məhək daşına zərbəni gömrükxanalarda monopoliya yaradaraq, bahalaşmaya vüsət verib ictimaiyyətdə dövlətə qarşı nifrət toxumu səpmirlərmi? Məhək daşına zərbəni, əliyalın insanları etiraz aksiyalarında döyərək adımızı avtoritar rejimlər siyahısına saldıranlar vurmurlarmı? Məhək daşına zərbəni, azad mətbuatı əzmək üçün həftə 8 mən 9 qəzetləri məhkəməyə çəkənlər vurmurlarmı? Məhək daşına zərbəni, 14 km yolu 300 milyon manata çəkənlər vurmurlarmı? Məhək daşına zərbəni, insan haqlarından, obyektivlikdən, demokratiyadan danışaraq, insanların qarışqa kimi tapdalanmasına göz yumanlar vurmurlarmı?

Vüsalə xanım dövlətlə vətəndaş münasibətləri olduğunu, dövlət-dindar, dövlət-ateist, dövlət-sağçı, dövlət-mühafizəkar deyə münasibətlər sisteminin olmadığını iddia edir. Amma deyəsən unudur ki, bu dövlətdə dövlət-dindar, dövlət-sağçı münasibətləri var. Çünki indiyə kimi bu ölkədə sağçıları, dindarları söyənlər heç vaxt təzyiqə məruz qalmayıblar. Sənin dediyin Konstitusiyaya isə kimin səsə verdiyini sən məndən daha yaxşı müşahidə etmisən. Ona görə də, "səs verib qəbul etdiyi Konstitusiyada təsbit olunmuş dövlət quruluşunun tələblərinə əməl etmək vətəndaşın boyun borcudur", - deyə iddia irəli sürmə.
Özəl müəssisələrdə hicablıların işləməsiylə bağlı dediklərinlə razıyam, amma onu iddia edə bilməzsən ki, dövlət idarələrində hicablı xanımlar işləyir. Ola bilsin ki, təhsildəki müəllimləri misal çəkəsən, amma bu da keçməz. Təhsil ocaqlarındakı hicab qadağası çox keçməz onlara da şamil olar.
Vüsalə xanım həm də iddia edir ki, "Azərbaycanın "Təhsil haqqında qanun"u var və o qanunun 14.10-cu maddəsində açıq-aydın yazılıb: "Azərbaycan Respublikasının bütün təhsil müəssisələrində təhsil alanların geyim formaları təhsil müəssisəsinin nizamnaməsi ilə müəyyən edilir". Vəssalam! Əslində bu qanunla istər orta, istərsə də ali məktəbin müəyyənləşdirdiyi geyim formasında hicab yoxdursa, ora belə geyimdə daxil olmaq olmaz. Azərbaycan dünyəvi dövlət qanunları ilə idarə olunur, şəriət qaydaları ilə yox!" Başa düşülməyən odur ki, Vüsalə xanım və həmkarları hansı əsasla, qanunla qadağan olunmayan şeyin qadağan olunmasını tələb edirlər? Ola bilməz ki, bu qədər insan hicab geyim forması olmadığını başa düşməmiş olsun.

Vüsalə xanım yazır ki, "heç kim, amma heç kim onu inandıra bilməz ki, 2-3-cü sinif şagirdi, lap elə 9-10-cu sinifdə təhsil alan qızcığaz öz arzusu ilə başını bağlayır. Mümkün deyil, çünki o yaşdakı uşaq hicabın fəlsəfəsini, mahiyyətini belə anlamır." Amma deyəsən həmkarım valideynlik hüququnu unudur. Onun məntiqi ilə yanaşsaq 2-3-cü sinif şagirdinin oxumağın yaxşı şey olmasını anlaması da mümkün deyil. Amma bizim borcumuzdur ki, o bunu anlayana kimi onu başa salaq. Yaxşı, o uşaq böyüyəndə məndən sotruşsa ki, niyə vaxtında mənə hicaba riayət etməyi öyrətməmisən. Onda mən deməliyəm ki, Misir qoymadı? Vüsalələr, ilhamlar, tapdıqlar, anarlar da ona dəstək verdi? Onda o uşaq deməz ki, bəs sən valideyn kimi mənim hüququmu niyə qorumadın?

Sonra bildirirsən ki, əgər kimsə illah da övladının dini təhsil almasını, başıörtülü böyüməsini istəyirsə, onda mədrəsələrə müraciət eləməyinə heç bir qadağa yoxdur. Mədrəsələr azlıq təşkil edirsə, qoy, bu cür təhsil müəssisələrinin sayını artırmaqla bağlı təkliflər versinlər, sağlam bir İslam Araşdırma Mərkəzi yaratsınlar. Əvvəla dindarlar istəsələr qanuni mədrəsələrdə, istəsələr də evdə övladlarının dini təhsilini təmin edirlər. Sən və bəzi yazarlar təklif edirlər ki, dindarlar övladlarını mədrəsələrə qoysunlar. Bəs sonra. Mədrəsəni qurtarandan sonra bu Azərbaycan vətəndaşı hansı əsasla ali məktəbdə oxuyacaq? Təhsilini necə davam etdirəcək? Təbii ki, heç cür. Demək sizlər savadsız küt bir cəmiyyət arzusundasınız. Siz bunun arzusundasınız, niyəsini isə yuxarıda yazmışam.
Sonda isə yazırsan ki, məsələnin ən acınacaqlı yanı dünyəvi dövlət tərəfdarlarının susmasıdır. Qanunu qəbul edən deputat da, Azərbaycanın qərbə inteqrasiyasının tərəfdarı olan müxalifət də, bu ölkənin sağlam imici üçün mücadilə etdiyini deyən yazar da, ziyalı da susur. Səhv düşünürsünüz Vüsalə xanım, susmur. Səslərini ucaldırlar. Sadəcə sizin agentliyin qapı və pəncərələri çox möhkəmdir, onların səsi sizin redaksiyaya ancaq email vasitəsiylə daxil olur ki, onu da silib zibil qutusuna atırsınız. Sizin dünyəvi dövlət dediyiniz adamların da, qanun qəbul edən deputatların da, qərbə inteqrasiya tərəfdarı olan müxalifətin də, sağlam imic üçün mücadilə edən yazarların da, ziyalıların da bu məsələdə hicab tərəfdarı olduğunu adınız kimi əzbər bilirsiniz. Çünki dünyəvi dövlətin modeli budur. Budur ki, hər bir şəxsin vicdan azadlığı var və bu da demokratiyanın göstəricisidir.
Bəli sizin dediyiniz kimi, "...Bu dəfə lütfən susmayaq! Biz susanların aqibətini gördük!" Ölkədə demokratiyanı bərpa edəcəyini söyləyən və sizin hicab məsələsində dəstək umduğunuz kəsim, 2003 və 2005-ci il seçkilərində susdu və 2010-cu il seçkilərində aqibətini gördü.

Sizin çağırışınız, əsl vətəndaş müharibəsi təbili vurur. Sanki kimlərisə dindarları yerində oturtmağa, səslərini boğmağa çağırırsınız. Problemin həlli yolunu deyil, qanla boğulmasını istəyirsiniz. Bu problem 5-10 ailənin zorla evindən çıxarılıb yerində park salınması deyil, bu 10 minlərin, 100 minlərin səsidir. Və bu səsin haqlı olduğunu sadaladığınız kəsim də bilir.

Son olaraq, Vüsalə xanıma tövsiyəm budur ki, hicab məsələsini ciddi araşdırsın. Hicab bütün dinlərin müştərək rəmzidir. Bu rəmz qalstuk deyil, mini yubka deyil, İlahi bir rəmzdir. Ki, onunla mübarizə aparan elə Allahla mübarizə aparır.