Feminizm termini qadınların da kişilərin sahib olduqları bütün haqqlara
sahib olmasını və qadınların da hüquqda ictimai həyatda kişilərə bərabər
sayılmasını hədəf alan düşüncədir. Lakin daha çox onu geniş şəkildə
cinslərin hüquq bərabərliyi təsəvvürlərinə əsaslanan qadın hüquqlarının
müdafiəsi üzrə müxtəlif hərəkatlar kimi izah edirlər. Feminizm qadınlara
verilən ictimai qiymətləndirmədə ədalətsizliyin olmasının qəbul
edilməsindən meydana gəlmişdir. O, qadınların sıxışdırılmasının
əsaslarını və səviyyələrini təhlil edərək, onların azadlığına nail
olmağa çalışır. Axırıncı heç də birmənalı şəkildə başa düşülmür.
Feminizmin ilk dalğası XIX əsr - XX əsrin birinci yarısına təsadüf edir.
Onun əsas məzmunu cinslərin hüquq bərabərliyinə nail olmaq uğrunda
mübarizədən ibarətdir. XX əsrin ortalarından etibarən feminizmin ikinci
dalğası başladı. Onun əsasında qadınların kişilərlə faktiki bərabərliyi
uğrunda mübarizə dayanırdı. 70-ci illərin ortalarında və sonunda Qərbdə,
xüsusilə ABŞ-da hərəkat daha kütləvi xarakter aldı. Bu çoxsaylı
aksiyalarda bir sıra təşkilatların və bir çox lidersiz və öz ənənəvi
mənasında nəzəri strategiyasız kiçik qrupların yaranmasında təzahür
etdi. 80-cı illərin ortalarında feminizmin təsiri bir qədər azaldı.
Tədqiqatçılar bunu qərb ölkələrində neokonservativ istiqamətin
möhkəmlənməsi, həmçinin feminizmin öz daxilində yaranan kəskin
özünütənqidlə izah edirlər. Əgər 80-cı illərin ortalarına qədər
nəzəriyyəçilər tərəfindən əsasən Qərbi Avropa və Şimali Amerikanın orta
təbəqəsindən olan şəbəkə qadının təcrübəsi nəzərdən keçirilirdisə,
sonralar digər qrupların və onların spesifik maraqlarının öyrənilməsinin
və nəzərə alınmasının zəruriliyi qəbul olundu. Bu hərəkatın tək
praktikasının deyil, nəzəriyyəsinin də kökündə öz əksini tapırdı. Hansı
ki, get-gedə daha çox qeyri-tarixi faktorlara yönəlmə ilə bağlı
kateqoriya və metodlardan imtina edirdi. İslamın tətbiq olunduğu dövrlər
xaricində, doğurdanda qadının vəziyyəti ürək ağrıdandır:
Yəhudilikdə, kişi, yatıb-durub qadın yaradılmadığı üçün Allaha dua
edərdi. Ata istədiyi zaman qızlarını sata bilərdi. Xiristiyanlıqda
qadın, Həzrət Adəmi aldadıb yoldan çıxaran məxluq, ölənə qədər hamiləlik
və doğum sancısıyla cəza görəcək olan alçaq bir şeytandır. Bundan ancaq
evlənməməklə xilas olmaq olar. Buna rahiblik deyirlər. Halbuki, bu həm
İslam dinin məntiqinə, həm də qadının təbiətinə zidd bir düşüncədir. Din
hər kəsin xilas olmasını hədəfləyir. Xilas olmaq istəyən bütün qadınlar
evlənməsələr, kişilər kimlərlə evlənəcək və həyat necə davam edəcək?
Cinsi əlaqə, kişi kimi qadın üçün də fitri bir ehtiyacdır. Qadın bu
ehtiyacını aradan qaldırmadan nə qədər yaşaya bilər? Bu qadının
təbiətinə zidd olan qanundur. İslamdan əvvəl cahiliyyət dövründə qadının
vəziyyəti isə hamıya məlumudur.
Köhnə hindlilərə görə qadın murdar bir varlıqdır. Qərb sivilizasiyasının
təməli yunanda qadın bir zövq vasitəsidir. Yunan filosofu Platon
(Əflatun) deyərdi ki, qadın ortaq əmlakdır. Əldən-ələ gəzməlidir.
İngiltərədə XI əsrə qədər kişi arvadını sata bilərdi. Qərbdə qadın XIX
əsrin əvəllərində bir şəxsiyyət kimi sayılmırdı. 1830-cu illərdə
Avropada ağ qadın ticarəti bir ticarət qolu olaraq işləyirdi. Yəni
qadınları bir əmlak kimi satırdılar.
Bu dövrlərdə sənaye inqilabı oldu. Fabriklər işə başladı. Böyük insan
gücünə ehtiyac oldu. İşçilərə az ödəniş vermək, qazancın birinci şərti
hesab olunurdu. Bunun üçün də ən əlverişli seqment qadınlar idi. Onlara
az ödəniş verilməsinə heç kim qarşı çıxmırdı. Çünki onlara bir insan
kimi baxmırdılar. Beləcə qadınlar kişilərin görəcəyi ağır işləri görür və
axşam ərinin qollarında meyid kimi səhərləyirdilər.
Uzaq şərqin zənginliklərinin Avropaya daşınmasıyla qurulan fabriklər,
tək dolanışıq qaynağı halına gəlmişdi. Və işçi olaraq kişinin yerinə,
kölə kimi işlətdikləri qadınları seçmişdilər. Kişilər işsiz qalmışdı.
Ağır işlərdə işləyib, əldən düşmüş qadın kişinin ehtiyaclarını təmin edə
bilmirdi.
Ona görə də bu dövrlərdə qərbdə "feminizm" qaçılmaz idi. Çünki İslam
dünyası qadının da insan olduğunu onlara öyrətmişdi. Və böyük
mübarizələrdən sonra qadın, əvvəl qanun qarşısında kişiyə bərabər hala
gətirdilər. "Qadın hüquqları bəyannaməsi" nəşr edildi. Qadına seçmə və
seçilmə haqqı verdilər. Çox keçmədi ki, yeni qanunun pərdəarxası
məqamları üzə çıxdı. Qadın, yenə qazanc vasitəsi olaraq istifadə
ediləcəkdi. Yenə əziləcəkdi və təhqir ediləcəkdi amma, bunun üsulu
dəyişmişdi. Yəni qadın yenə kişinin miniynə çevirləcəkdi. Amma bu dəfə
fərqli olaraq arabanı arxadan qırmanclanması yerinə, gözünə yaşıl bir
eynək taxırlar. Və o yaşıllıqa çatmaq ümüdi ilə hərkət edir. Dəyişən
yalnız bu idi.
Bu dəfə də qadının sayəsində yeni sənaye qolları inkişaf etdi. Kosmetika
və moda gündəmə gəldi. Qadınlar yarışlara çıxarılır və başqa qadınların
ehtiraslarını artırırdılar. Kişi isə bundan istədiyi nəticə və gəliri
alırdı. Həm gəlir əldə edir və həm də ki, istədiyi vaxt ondan istifadə
edirdi. Bundan sonra yeni qanunun reklamını etmək üçün çox millətli
şirkətlər, sionist mənfəətlərini təmin edən şəbəkələr, jurnallar hətta televizor və radiolar yaradıldı. Yəni qadından çox, onu istismar edən kişi
təşkilatlanmışdı və istismarın üsulu elmiləşmişdi. Yazıq qadın isə, ot
deyə göstərilən yaşıllığın arxasınca qaçmağı haqq olaraq görürdü. Və bu
haqqı qoruya bilmək üçün qadın dərnəkləri qurulurdu.
Kişi də bu yaxşılığa qarşılıq onu qorumaq xeyirxahlığı göstərib, ona
minnət borcunu ödəməli idi. Hər fürsətdə onunla birlikdə olduğunu
söyləyir və "heç narahat olmayın, sizin kişilərə fiziki bərabərliyinizi
də təmin edəcəyik" deyərək başların tumarlayırdılar. Tam bərabərlik əldə
olunması üçün kişilərin cinsiyyət orqanını kəsmək dərnəyi yaradıldı.
Amma bütün bunların nəticəsi olaraq qadın hər axtarıldığı yerdə çətinlik
çəkmədən tapılan bir məxluq halına gəlmişdi. Qadınlar kişilərin
gözündən düşmüş və kişilər normal və təbii əlaqədən zövq almırdılar.
Cinsi pozğunluqlar tarixin heç bir dövründə müşahidə olunmayan səviyyəyə
çatmışdı. Homoseksuallıq qanuniləşməyə doğru gedirdi. Qadınlarda da
yenə bəzən kişilərdən nifrət etməyə başlayırdılar. Onlar da
lezbiyanlaşırdılar. Mövzu heyvanlarla evlənməyə qədər çatdı. Və Avropada
bir qadın, pişiyiylə rəsmi olaraq evləndi. Amma tarix, fitrətə qarşı
çıxanların həlaka u]raması ilə doludur. Təbiət, öz qanunlarına qarşı
çıxanların səylərini nəticəsiz qoyub. Atın eşşəyə çəkilməsiylə doğan
qatır artıq törəyə bilməz. AİDS pusquda gözləyir kimi... Buda
"feminizm"in macərası və indiki zamanda çatdığı nöqtə bundan ibarətdir.
Dizayn :Networkbil.net . 2009 FAKTXƏBƏR . Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır. Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.
