SƏBRLİ ŞƏXS ÜÇÜN BİR, DÖZÜMSÜZLÜK EDƏN ÜÇÜN İKİDİR
"Ey iman edənlər... özünüzü öldürməyin. Şübhəsiz Allah sizə qarşı çox
mərhəmətlidir" ("Nisa", 29).
Son zamanlar insanların özlərinə qəsd etmə saylarının artması bizi
yenidən bu mövzuya toxunmağa vadar etdi. Ona görə də intihar və
insanları bu yola sövq edən səbəblər haqqında yazmağı qərara aldıq.
Nə şəkildə olursa-olsun bir kimsənin özünü öldürməsinə "intihar"
deyilir. İntihar Allahın yaratmış olduğu cana qıymaqdır və İslamın haram
etdiyi böyük günahlardan biridir. İntihar üçün bir sıra səbəblər, o
cümlədən diqqəti cəlb etmək, eşqdə məğlubiyyətə uğramaq, ictimai və
iqtisadi rəqabətlərdə məğlubiyyət, yoxsulluq, içki və narkotik maddələr
düşkünlüyü, həyat və varlığın puç sanılması kimi müxtəlif amillər qeydə
alınıb. Amma onların hamısının ən başlıcası imansızlıqdır.
Ümumdünya səhiyyə təşkilatı statistik rəqəmlərə əsaslanan hesabat
yayaraq bildirib ki, intihar günü-gündən genişlənərək üçüncü ölüm
amilinə çevrilib, yəni o, xərçəng xəstəliyindən çox adam tələf edir.
Hesabatda o da qeyd olunur ki, bu iş iman və etiqadını əldən verməkdə
olan inkişaf etmiş ölkələrdə, əsasən də ziyalılar arasında daha çox baş
verir.
Vilyam Ceymsin "Din və ruh" adlı tərcümə edilmiş kitabının birinci
fəslində Mark Orl adlı materialist yazıçı, həmçinin Nitse və Şopenhauer
barəsində belə deyilir: "Mark Orlın sözləri əsaslı acılıq, qəm və kədər
nişanəsidir, onun nalələri bıçaqla başı kəsilməkdə olan donuzun
nalələrinə bənzəyir. Nitse və Şupenhaverin ruhi vəziyyəti isə onların
diş qıcamaqla qarışmış qaraqabaqlıqları və düşkünlüklərini göstərir. Bu
alman yazıçılarının acınacaqlı nalələri can verməkdə olan siçanın
cır-cırlarını xatırladır. Hər ikisinin sözlərində həyatın çətinlik və
məşəqqətlərinə dinin verdiyi saf məna və məfhum görünmür".
Vilyam Ceymsin bədbin adlandırdığı Nitse məşhur güc və qüdrət
fəlsəfəsinin banisidir. O, həmin fəlsəfi görüşlərində belə yazır:
"Mülayimlik və qəlbin riqqətini kənara atmaq lazımdır; ürəyiyumşaqlıq
acizlikdən yaranır; təvazökarlıq və itaətkarlıq alçaqlıqdır; həlimlik,
hövsələ, əfv və birinin səhvinə göz yummaq zəiflik və süstlükdür. Nəfsi
öldürmək nəyə lazımdır? Nəfsi bəsləmək lazımdır! Başqasını istəmək nə
deməkdir? İnsan özünə pərəstiş etməli, zəif və aciz şəxslərin məhv olub
aradan getməsi üçün onlara qarşı laqeyd yanaşmalıdır".
Nitse təbii ki, bu cür fikir və düşüncə ilə dünyanı özünə zindan
etmişdi. Bu düşüncələrin səmərəsi, ömrünün sonunda onun öz payına düşdü.
Bacısına yazdığı məktubdan: "Günlər keçdikcə həyat mənim üçün daha da
çətinləşir. Xəstəlik nəticəsində, ruh düşgünlüyü və narahıtçılığımın son
həddində bu qədər qəmli və ümidsiz deyildim, görəsən nə olub? Olmalı
şeylər olub ! Camaatla fikir ayrılıqlarım onların mənə etimadlarını
aradan aparıb və indi hər ikimiz səhv olduğumuzu görürük; ilahi, mən bu
gün necə də yalqızam! Deyib-güləcəyim, bir fincan çay içə biləcəyim
kimsə yoxdur. Məni dostcasına nəvaziş edəcək bir nəfər belə yoxdur!.."
İslamın yetişdirdiyi şəxslər hadisə və müsibətlə üzləşəndə ruhi və
fiziki çətinliklərə sonuna qədər səbr edirlər. Çünki müqəddəs dinimizə
görə, bədən Yaradanın insana verdiyi ən böyük əmanətdir və onu ruh
ayrılana qədər qorumaq lazımdır. Dünyəvi çətinlik və problemlər
qarşısında özünü aciz bilən müsəlman dərhal intiqal edəcəyi qəbir,
axirət həyatında daha böyük çətinlik və fəlakətlərlə qarşılaşacağını
bildiyindən səbr edər, Allaha yönələr və yalnız Ondan kömək istəməklə
çətinlik və problemlərin həllinə çalışar. Hər birimiz yaşadığımız bu
fani dünyada çarəsiz qalarkən dəfələrlə Uca Yaradanın ümid edilməyən,
gözlənilməyən yerdən asanlıqlar lütf etdiyinin, el dili ilə desək, "bir
qapı açdığının" şahidi olmuşuq. Çünki Allah hər şeyə qadirdir. Ona görə
də imanlı insanlar fani və keçici şeylərin altında əzilməz, "yaman günün
ömrü az olar" - deyərək səbr göstərərək, savab qazanmağa çalışarlar.
Beləliklə, müsibətli hal onlar üçün rəhmətə çevirərlər.
Həmin tərbiyəni almış şəxslərə misal olaraq Peyğəmbərin (s)
səhabələrindən olmuş Əbu Təlhədən və onun həyat yoldaşı Ummu Suleymin
hekayəsini nəql edirik. Onların oğulları xəsətələnir və vəziyyəti
getdikcə ağırlaşır. Ummu Suleym oğlunun öləcəyini başa düşür. Ərinin
dözümsüzlük göstərməməsi üçün onu bir bəhanə ilə Peyğəmbərin (s) yanına
göndərir. Əbu Təlhə Peyğəmbərin yanına gedəndən bir neçə an sonra uşaq
dünyasını dəyişir. Ummu Suleym oğlunun cənazəsini bir parçaya bükərək
otaqda gizlədir və qulluqçulara bu barədə danışmağı qadağan edir. Əbu
Təlhə bir neçə saatdan sonra qayıdır və oğlunun vəziyyətini soruşur.
Ummu Suleym cavab verir ki, uşaq sakitləşib. Əbu Təlhə ac olduğu üçün
yemək istəyir.Yeməkdən sonra Ummu Suleym soruşur:
- Səndən bir şey soruşmaq istəyirəm.
Əbu Təlhə deyir:
- Soruş.
- Əgər sənə, yanımızda olan əmanəti sahibinə qaytardığımızı xəbər
versəm, əsəbləşərsən?
- Xeyr, qətiyyən narahat olmaram, əmanəti sahibinə qaytarmaq lazımdır.
- Subhanəllah, onda xəbər verim ki, Allah, yanımızda olan əmanəti, yəni
oğlumuzu bizdən alıb apardı.
Əbu Təlhə arvadının bu sözündən çox təsirlənib deyir:
- Allaha and olsun ki, mən övladımın müsibətində səndən daha səbirli
olmalıyam.
Bəli, həyat ən pis şərtlər altında belə gözəldir. Bu gün dözülməz zənn
edilən hadisələr zamanla unudular, yerinə yeni məsələlər zühur edər. Ruh
bədəndə qaldıqca Allahdan ümid kəsilməməlidir. Çünki hər gecədən sonra
gündüz, çətinlikdən sonra bir asanlıq vardır.
Yazımın sonunu möminlərin əmiri Həzrət Əlinin (ə) bir nəsihəti ilə
bitirmək istəyirəm: "Dözümsüzlük edib fəryad qoparmaqdan çəkin. Çünki, o
ümidi kəsər, işi zəiflədər və qəm-qüssə gətirər. Bil ki, çıxış yolu
ikidir: ya çətinliyin çarəsi var və onu tapmaq lazımdır, ya da ki,
çarəsi yoxdur və səbr etmək lazımdır".
|
