Geridə qoyduğumuz 2009-cu il Azərbaycanda "Uşaq ili" kimi yadda qaldı. Hüquq elmlərini araşdıran nəzəriyyəçilər hesab edirlər ki, cəmiyyətdə ən çox hüquq və haqları tapdalanan qrup, məhz elə uşaqlardır. Ölkəmiz də bu problemlərdən xaric deyil. Uşaqlarla bağlı problemlərin əsas etibarı ilə onlar dünyaya gəldikdən sonra başlanmasını nəzərə alan mütəxəssislər, son illərdən etibarən doğuma qədərki dövrə də xüsusi əhəmiyyət verməyə başladılar. Bu yazıda reproduktik sağlamlıq, ailə planlaşdırılması və İslamın bu haqda mövqeyi araşdırılmışdır. Maraqlıdır ki, bu gün cəmiyyətdə arzuolunmaz hamililəlik, abort, reproduktiv sağlamlıq haqda polemikalar gedərkən, problem kimi məhz din faktoru ortalığa atılır. Halbuki, qısaca araşdırma zamanı məlum olur ki, konkret olaraq İslam dini ailə planlaşdırılmasına çox mühüm əhəmiyyət verir.

İlk olaraq bunu qeyd etmək yerinə düşərdi ki, insana şəxsiyyət verilməsi məsələsi bu gün Avropa və qərb ölkələrində əsas müzakirə mövzusudur. İnsan dünyaya gəldikdən sonra şəxsiyyət əldə edir, ya ana bətnində olanda?! İndi bu sualı avropalılar özlərinə tez-tez verirlər. Çünki, abort edilməsinə qanuni şəkildə icazə verilib-verilməməsi məhz bu açıq sualın cavabından aslıdır. Qərb ölkələrində abortla bağlı referendumlara tez-tez rast gəlmək olar. Bəziləri düşünürlər ki, insan dünyaya gəldikdən sonra şəxsiyyət əldə edir və hüquq, haqq qazanır. Ana bətnində olarkən, hələ heç bir hüquq və haqqa sahib deyil və əsl haqq sahibi anadır. Bu prinsiplə yanaşaraq, onlar aborta qanuni haqq qazandırırlar. Digər fikr tərəfdarları isə insana şəxsiyyət və dəyər verilməsini bir az əvvələ bağlayır, ana bətnində olan körpənin neçənci həftəyə daxil olmasını nəzərə alaraq, aborta haqq qazandırmış olurlar. Ancaq istənilən halda abort ana bətnində olan insanın hüquq və haqlarının pozulması ilə nəticələnir və körpəyə qarşı cinayətdir.

İslam insana hələ ana bətnində olarkən şəxsiyyət verilməsini 14 əsr bundan öncə açıqlamışdır. Baxmayaraq ki, müasir dövr Avropa İttifaqı ölkələri hələ də bu məsələ barəsində tam ortaq mövqeyə gələ bilməyiblər. Dinimiz ana bətnində olan körpənin tam bir şəxsiyyət olduğunu buyurur və hətta bir şəxsiyyət kimi, qız və ya oğlan olmasından aslı olmayaraq, həmin insana ad qoyulmasını buyurur. İslam dini övlad dünyaya gətirməsində məsuliyyətli olan bütün ata-analara göstəriş verir ki, hətta övlad dünyaya gəlməmişdən əvvəl belə, onun üçün gözəl adlar seçsinlər (məs. Fatimə, Əli və s).

Arzuolunmaz hamiləliyin qarşısını almaq üçün müasir dövrdə ailələr ailə planlaşdırılmasının nə olduğunu bilməlidirlər. Abort barədə yekdil fikr olmadığı üçün bəzi analar abortun insana qarşı cinayət olduğunun fərqində deyillər. Onlar başa düşmürlər ki, bətnindəki körpəyə ad qoysaydılar, ona dəyər versəydilər, bu məhz həmin insanı ana bətnində öldürməyə bərabər olunardı. Odur ki, reprodiktiv sağlamlıq və ailə planlaşdırılması günümüzün aktual bir məsələsinə çevrilməkdədir. Ailədə uşaqların dünyaya gəlməsinin sonradan peşmançılıqla nəticələnməməsi üçün, uşağı məsləhətli şəkildə dünyaya gətirməsi qaçılmaz oldu. Belə olan halda təbii ki, abortların sayının kəskin sürətdə artdığı qərbdə reproduktiv sağlamlıq və ailənin planlaşdırılmasına xüsusi əhəmiyyət verilməyə başlandı. Övlad dünyaya gətirilməsinin planlı şəkildə olunmasının təbliği Avropa ölkələrində mənfi istiqamətdə işləməyə  başladı. Demoqrafik vəziyyət sürətlə aşağı endi. Bu gün Avropanın bir çox ölkələrində qocalaşma vüsət almaqdadır. Övlad dünyaya gətirilməsi isə tamamilə arxa planda qalıb. Ailə planlaşdırılmasına düzgün yanaşmamaq, mənəvi dəyərləri kənara qoymaq, Avropanı demək olar ki, qocaltdı. Qərb hökümətləri uşaq dünyaya gətirəcək ailələrə hər bir sahədə sosial rifah vəd etsə də, cəmiyyətdə mövcud mənəvi boşluqlar buna imkan vermir.

İslam dini ailə planlaşdrılmasını nədə görür

Müasir dövrümüzdə mövcud problemlər həqiqətən ailə planlaşdırılması məsələsini aktual edir. Körpələrin doğulduğu andan körpələr evinə atılması, sonradan internat evlərinə, alternativ qayğı mərkəzlərinə verilməsi, küçə uşaqları və s. bu kimi problemlər cəmiyyətdə mövcud sosial-iqtisadi, əxlaqi, mədəni və mənəvi vəziyyətdən aslıdır. Belə olan halda təbii ki, ortalığa bir sual çıxır. Axı, din çoxuşağlılığın tərəfdarıdır?! Hətta bəziləri daha da irəli gedərək körpələrin dünyaya gəlməsindən sonra ailə qayğısından məhrum olmasını müqəddəs olan dinimizə bağlamağa çalışırlar. Din faktorunu gündəmə gətirməklə, əslində cəmiyyətdə mövcud sosial problemləri arxa plana salmaq istəyirlər. Ancaq maraqlısı budur ki, hər cür zülm və ayrıseçkiliyə etiraz edən dinimiz ailə planlaşdırılmasına da hələ çox əsrlər bundan öncə aydınlıq gətirmişdir. İslam bəzi valideynlərin övladlarının çox olması nəticəsində ailə tərbiyyəsi verməməsindən ehtiyatlanır, odur ki, müəyyən şərtlər daxilində uşağın dünyaya gəlməsinin planlaşdırılmasını tövsiyyə edir. Yəni, mənəvi, iqtisadi, sosial, fiziki cəhətdən övlad tərbiyyəsinə hazır olmayan valideynlərə çox övlad dünyaya gətirmək məsləhət görülmür. Əgər bir ana uşağı dünyaya gətirdikdən sonra yuxarıda sadaladığım problemlərə görə aparıb küçəyə atacaq və ya internat evinə yerləşdircəksə, əxlaqi cəhətdən cəmiyyətə yararlı bir şəxsiyyət yetişdirə bilməyəcəksə və bütün bunlar əvvəlcədən proqnozlaşdırılırsa, belə olan halda ailənin uşaqları planlı şəkildə dünyaya gətirməsi daha məsləhətli olardı. Ancaq, ən maraqlısı budur ki, ailə planlaşdırılmasında, hamiləliyin qarşısını almaq üçün müasir dövrdə mövcud 4 əsas metodun 2-si müqəddəs olan dinimizdə gəlmişdir. Belə ki, hamiləliyin qarşısını almaqdan ötrü təbii və tibbi yollardan istifadə olunur ki, təbii yola ayların günləri və spermanın ana bətninə yox, xaricə axıdılması aiddir. Digər metodlar tibbi həblərdən, qoruyuculardan, spirallardan istifadədir ki, bunların da insan sağlamlığına təsiri barədə Amerika və Avropa tibb məktəbləri arasında fərqli-fərqli fikrlər var. Belə ki, hamiləliyin qarşısını almaq üçün həblərdən istifadənin ananın sağlamlığına mənfi təsiri bu gün də əsas müzakirə mövzusudur. Qısası, qeyd etmək yerinə düşərdi ki, hamiləliyin qarşısını almaq və ailədə uşaqları planlı şəkildə dünyaya gətirmək barədə mövcud 2 təbii yoll barədə İslamın məsum imamları məlumat vermişlər. Hədislərdə belə gəlib: Məhəmməd ibni Müslüm deyir: İmam Cəfər Sadiqdən (ə) hamiləliyin qarşısını almaq barədə soruşdum, buyurdu: "Bu kişinin öz ixtiyarındadır. Onu hər yerdə istəsə, məsrəf edə bilər". Digər hədisdə Məhəmməd ibni Müslüm deyir: İmam Baqirdən (ə) soruşdum ki, kişi öz azad arvadının hamilə olmasının qarşısını ala bilərmi? Həzrət buyurdu: "Bu onun ixtiyarındadır: istər hamilə etsin, istərsə də çölə töksün".

Qadının hamilə qalmasına az ehtimal olunan günlər üsulu barəsində də İslam dini kifayət qədər məlumat vermişdir. Ailə planlaşdırılması İslam nəzərindən nəinki təkcə övlad dünyaya gətirmək, əksinə övladı tərbiyəli mühitdə böyütmək və cəmiyyətə xeyirli şəxsiyyət yetişdirməkdir. İslamda ailə planlaşdırılması haqda geniş məlumat əldə etmək istəyən oxucular müəllifi Əli Əkbər Babazadə olduğu "İslamda Evlənmə və Ailə Hüququ" kitabına müraciət edə bilərlər.