Ayə, harıya gedersiniz ayə?!

Xəbər Lenti

İnfoqrafika

Arxiv

Yazar


Aqil Mehdi

17 Yanvar

2018
1592
Ayə, harıya gedersiniz ayə?!

Bir neçə gündü Azərbaycan dilinin yeni orfoqrafiya qaydaları barədə müzakirələr gedir. Müzakirələr geder deməzdim, bu barədə qəzetdərə bəzi sözlər ötüröllər və elə fikir yaradellar ki, guya iş göröllər. Yaxşı, gəlin görəy bular nağayrmaq istiyillər.

Təxminən 70 il krili qrafikası ilə yazdıx, oxudux. Müstəqilliy əldə etdihdən sora keşdiy latın qrafikasına. Qaldıx kor. Niyə? Çünki yerdən qalxanlar latın qrafikasını öyrəndilər, amma oxumağa bədii ədəbiyat tapmadılar. Prezident İlham Əliyevin tafşırığı ilə kütləvi surətdə bədii ədəbiyatdar latın qrafikasına keçirildi. Tonnarnan kitaflar, disertasiyalar yazıldı. Milyonnarnan pul xərjdəndi. Belə çıxer ki, olar təzdən yazılmalı, disertasiyalar cırılıf atılmalıdı.

Özdərini müdafiə üçün alibi də tapıflar. İllərdi atamızın, bavamızın, elə bizim özümüzün də öyrəndiyimiz sözlərin səhv olduğunu deyirrər. Misal üçün, Aqil Abbas deyir “qəşəng” sözünün “qəşənk” kimi yazılması təklif edilir. Onnansa, elə birdəfəliy “qəşəy” yazax, meyxanaçıların da işi asan olsun, qafiyələrinə rahat otursun. Və ya “alqı-satqı” sözü. Bunu da eliyirrər “alğı-satqı”. Day onsuz da əziyət çəkifsiniz, “satqı” sözünü də “satğı” edin, “alğı-satğı” olsun. “Əsgər”i də “əskər” deyijiyik.

Mənim də öz təkliflərim var. Yazıda istifadə elədiyim sözədri də “Orfoqrafiya lüğəti”nə salın. ATV verilişində Zaur Baxşəliyev hər zaman “filan” sözünü “falan” kimi işdəder. O əziyətə düşməsin deyə və ona irad tutmasınnar deyə, o sözü də dəyişin. “Vint açan” sözünü “burğac” eləmək istəyirsiniz ha, balon qabağını açanı da “bankaç” kimi dəyişdirin. Küçələri gəzin, cavan uşaqların bir-birinə adla deyil, müraciət əvizi işlətdiyi söz var, onu da salın lüğətə. Axı sizlər söz ehtiyatımızı 100 minə çatdırmaq isdiyirsiniz.

Ötən ilin sonlarına yaxın bir reperin oxuduğu dillər əzbəri oldu, yazınızdadır: Ayə, harıya gedersən ayə? Anan bilermi harıya gedersən Ayə?

İndi mən də sual edirəm: Ayə, harıya gedersiniz ayə?! Bilersinizmi bir xalqı məhv etmək üçün ilk öncə onun mədəniyyətini, sonra da dilini məhv ederlər ayə? Milli mədəniyyətimizi Avropa əxlaqı ilə məhv ediflər ayə! Ailənin nə olduğunu bilmiyənnər TV-lərdən əxlaq dərsi keçellər ayə? Siz də o dəstəyə qoşulmuyan ayə!

Başa düşdünüzmü nə deyirəm ayə?!

P.S. Mən də evdə əziyyət çəkib uşağın dilindən ləhcəyə uyğun "qapıyı" sözünü dəyişməyə çalışıram ki, "qapını" yazsın. Day özümü niyə öldürürəm ki?

Şərhlər
Ali tərəfindən 21-01-2018 19:07:57 tarixində yazıldı
Dəlilsiz danışmayaq!
Mədər dil necə inkişaf edir Aqil bəy? Durduq yerdə inkişaf edir? Məncə, orfoqrafiyada edilən bəzi dəyişikliklər, yeni söz düzəldilməsi və s. bu kimi cəhdlər təqdirə layiqdir... Bu cür lağ-lağı nəyə və kimə lazımdır? Məgr kim dilmizi məhv etmək istəyir ki, bizim xəbərimiz yoxdur?! Dildəki islahatlara gülmək, məncə, yersiz bir gülüşdür...
Aqil Mehdi tərəfindən 22-01-2018 18:13:14 tarixində yazıldı
Aliyə cavab
Söhbət dilimizə yeni əlavə edilən sözlərdən getmir. Söhbət illərdir leksikonumuzda olan və işlədilən sözlərin, indi səhv kimi bizə deyilməsindən gedir. Yazıda da qeyd etdiyim kimi, "alqı" sözü nəyə görə "alğı" kimi yazılmalıdır? Və ya "əsgər" sözü "əskər" kimi? İş orasındadır ki, eləmək istədikləri dəyişiklikləri əsaslı izah etmirlər. Görünən də budur ki, kefləri belə istəyir. Yox, əgər "əsgər" sözünü ərəbcədən olan kökə - "əskər"ə oxşatmaq istəyirlərsə, onda ərəbcədə "Məmmədəmin" adı da yoxdur, "Məhəmməd Əmin" var, onu da dəyişsinlər. Yığışdırdıqları apastrofları da bərpa etsinlər. Ya da, desinlər ki, day "şölə" sözü "şöölə" kimi yazılacaq, ya da "şöylə".
Bölmənin digər xəbərləri


® 2009 FAKTXEBER.COM - Onlayn Xəbər Portalı

Dərc olunan materialların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


21-08-2018 00:05



  (+994 70) 870-47-49       (+994 55) 786-96-84

  [email protected]

Valyuta.com