10 fevral 1986- cı ildə Polermoda başlayan , İtaliya tarixində ən uzun və gərgin məhkəmə prosesi nəhayət ki , 16 dekabr 1987- ci ildə başa çatdı . 21 ay 35 gün çəkən məhkəmə prosesi zamanı ölkədə siyasi böhran yarandı , üç hökumət dəyişdi .
Proses zamanı çoxsaylı qətllərdə , narkotik maddə alverində ittiham olunan 474 mafioz qanun qarşısında cavab verdi . Dövlət ittihamçılarına nitq söyləmək üçün 12 məhkəmə iclası və 50 saatdan çox vaxt lazım oldu .
İtaliyada bundan da çox uzanan , vaxt aparan məhkəmə prosesləri olmuşdu . Və mafiya başçıları birinci dəfə deyildilər ki , onun qarşısında cavab verirdilər . Lakin ilk dəfə idi ki , sənəd və dəlillərlə " Koza Nostra " adlı mafiya sindikatının həqiqətən olması sübuta yetirilirdi . İlk dəfə idi ki , 28 mafiya başçısı ən ağır cəzaya - ömürlük həbs cəzasına məhkum edildi . Qalan 383 nəfər ümumilikdə 4675 il həbs cəzası aldılar .
" Koska "
Mafiyanı çox zaman hörümçək toruna bənzədirlər . Lakin bu bənzətmə həyatın bütün sahələrinə öz caynağını ilişdirmiş mafiya haqda tam təsəvvür yaratmır .
Cinayətkar sindikat nə qədər güclü olsa da dövlətlə müqayisə də çox zəif olmalı idi . Lakin nədənsə İtaliya mafiyası artıq 100 ildir ki , fəaliyyətdədir . Özü də ildən - ilə daha da güclənir . Səbəb isə ...
Səbəb isə Siciliyanın özünəməxsus həyat tərzi , yaşayışı ilə bağlıdır . Mafiya haqda kitablar yazmaqla məşhurlaşmış macar Qabor Hellert yazır : " Mafiozların metodları dövlət qanunları ilə uzlaşmır . Lakin kiçik qəsəbə , kənd və şəhər əhli bu metodları qanuni sayır , onlara əməl edirlər ".
" Onereta Soçeta " italyancadan tərcümədə " ədalətli cəmiyyət " deməkdir . Mafiya üzvləri öz münasibətlərini məhz " Onereta Soçeta " nın prinsipləri üzərində qururlar .
Mafioz ailəsi " Koska " adlanır . Adətən " ailə " yaxın qohumlardan və yaxınlardan ibarət olur . Qanunları pozan " ailə " üzvünü çox ciddi bir cəza gözləyə bilər . Ən ağır cəza isə " lupura " dır . " Lupura " karteçlə atəş açan qısa tüfəngdir . Düzdür " lupura " nı artıq çoxdandır ki , müasir avtomatlar , partlayıcılar əvəz edib . Lakin " lupura " mafiyanın indiyədək rəmzi simvoludur .
Bəzən böyük bir ərazi mafioz " ailə " nin təsiri altına düşür . Maraqlar üst - üstə düşdükdə bir neçə " ailə " birləşərək " klan " yaradırlar . Çox zaman müəyyən ərazi üstündə klanlar arasında toqquşmalar baş verir .
" Kupol "
İtaliya mətbuatı " Koza Nostra " nı dünyanın və zamanın ən güclü cinayətkar sindikatı adlandırır . " Koza Nostra " italiyancadan tərcümədə " bizim iş " mənasını verir . Özündə 24 " ailə " ni birləşdirən bu sindikatda bir neçə min cinayətkar var . Sindikatın illik gəliri bəzən varlı Avropa dövlətlərinin illik gəlirindən belə çox olur . Kiçik firmaların mühafizəsi , daşınmaz əmlak bazarında möhtəkirlik , faizlə kredit ayırmaq , sənaye , kommersiya kompaniyalarında iş görməklə yanaşı sindikat əsas gəliri narkotik maddələrin istehsalı və daşınmasından qazanır . " Koza Nostra " nın İtaliya - Amerika və Siciliya klanlarının narkotikdən əldə etdiyi gəlir illik 30-50 milyard dollar təşkil edir .
II dünya müharibəsi qurtaranadək siciliyalılar narkotikaya maraq göstərmirdilər . Müharibə qurtardıqdan sonra Nyu - Yorkdakı " ailə " lər öz keçmiş həmyerlilərini yola gətirə bildilər . Siciliya Amerikadakı ailələr üçün narkotiklərin daşınma bazası kimi vacib idi . 12 sentyabr 1957- ci ildə Palermoda klanlar " tarixi görüş " keçirdilər .
Amerikalı mafioz " boss Bananas " ləqəbli Co Bananno " Kupol " yaratmağı təklif etdi . Zaman keçdikcə " Kupol " " Koza Nostra " nın hökumətinə və tribunalına çevrildi . " Kupol " un idarə heyəti komissiya adlanır . Komissiyada mafioz - yaşlı aristokrat , böyük torpaq sahələri olan Mikelle Qreko , həm də cavan , əslən Karleonedən olan Luçano Lidji təmsil olunmuşdu . Lidji müasir mafiozlardan idi . O , ilk dəfə cinayət məsuliyyətinə 19 yaşında ikən , qətl hadisəsi törətdiyi zaman , 1944- cü ildə cəlb olunmuşdu . Lakin 11 il keçdikdən sonra Polermo məhkəməsi Lidjiyə sübutların olmaması (?) ucbatından bəraət verdi . 1963- cü ilin noyabrında 7 korobinyer ( poils ) qətlə yetirildi . Polis mafiyaya qarşı amansız represiyalara başladı . 1964- cü ilin mayında Lidti və onun 63 tərəfdarı tutuldular . Lakin yenə də bossun cinayətini sübuta yetirmək mümkün olmadı . Şahidlər susmağa üstünlük verdilər . Tutulanlar isə əvvəllər istintaqa verdikləri ifadələri məhkəmə zamanı dəyişdilər . Lidji yenə də bəraət aldı .
Lidji 1970- cı ilin mayında amerikalı bosslar Qaetano Badalamenti , Cerelando Buşetto ilə birgə " oğru cəmiyyət " i yaradır . " Cəmiyyət " in məqsədi iri sənayeçiləri oğurlayıb böyük pullar müqabilində azadlığa buraxmaq idi .
Ancaq cinayətkarlar bu dəfə çox təhlükəli yola əl atdıqlarını başa düşmədilər . 1974- cü ildə Lidji həbs olundu . Və bu dəfə ömürlük həbs cəzasına məhkum edildi . Lidji həbsxanada olsa da , öz etibarlı adamını " Totto " ləqəbli Salvatore Riyni vasitəsilə Karleone klanına rəhbərlik edirdi .
" Etirafçı " lar
" Koza Nostra " nın iş mexanizminin sirrlərini ilk dəfə Tomazzo Buşetto açdı . " Don Mazino " ləqəbli bu adam " komissiya " ya rəhbərlik edənlərdən biri idi . Sonradan " Don Mazino " nun klanı Karleone klanı tərəfindən ağır məğlubiyyətə uğradı . Lidjinin tərəfinə keçməyənlərin aqibəti ölüm oldu . Buşetto Amerikaya qaçdı . Tezliklə Birləşmiş Ştatlar onu tutub İtaliyaya təhvil verdi .
Qeyd edək ki , öz cinayətlərini etiraf etmiş canilərin problemi ilə bağlı İtaliyada çoxsaylı diskussiyalar keçirilirdi . Nəhayət 1970- ci ildə İtaliya qanunvericiliyində müəyyən dəyişikliklər edildi . Cinayətlərini səmimi etiraf edənlərin izahatları əsasında bir sıra məhkəmə prosesləri keçirildi . " Qırmızı briqada " adlanan terrorçu qruplaşmanın üzvləri , o cümlədən çoxlu sayda cinayətkar ünsürlər həbs edilərək mühakimə olundular . 13 iyul 1984- cü ildə " etiraf " çı mafioz Tomazzo Buşetto İtaliyaya gətirildi . Mafiya tərəfindən " Don Mazino " ya yönəlmiş qəsdin qarşısını almaq üçün hökumət ciddi təhlükəsizlik tədbirləri gördü . Məhkəmənin keçirilməsi üçün Palermoda dəmir bunker tikildi . Amfiteatra oxşayan məhkəmə zalı ilə müttəhimlərin arasında güllə keçirməz şüşə salındı . Bunkerin ətrafında qalın dəmirlərdən sədd çəkildi . Bütün bunlara 40 milyard lir xərcləndi . Məhkəmə başlayan zaman bunkeri yerdə zirehli maşın , göydə hərbi vertolyat və çoxsaylı korobinyer qoruyurdu . İçəriyə , məhkəmə zalına ancaq vəkillər , hakim , müttəhimlərin , zərərçəkənlərin qohumları və bir neçə jurnalist buraxıldı .
Buşettonun verdiyi ifadələr bir çox qaranlıq məqamlara aydınlıq gətirdi . Cinayətkar sindikat 78 qətl hadisəsində günahlandırıldı . " Koza Nostra " nın " komissiya " üzvləri Mikello Qreko başda olmaqla ömürlük həbs cəzası aldılar . Tomazzo Buşetto ifadə verməklə yaxasını ömürlük həbs cəzasından qurtardı . Məhkəmə ona cəmi 3 il həbs cəzası verdi . Tezliklə keçmiş mafioz ailəsi ilə birgə , təhlükəsizliyini qorumaq məqsədilə ABŞ - a təhvil verildi . Hətta Federal Təhqiqatlar Bürosunun Narkotiklərə qarşı mübarizə şöbəsində Buşettoya məsləhətçi vəzifəsi də verildi .
" Tribunal " ın hökmü
İtaliya cəmiyyəti Palermo məhkəməsinin qərarını razılıqla qarşıladı . Ancaq çoxları qeyd edirdilər ki , mafiyanın ancaq bir neçə strukturuna zərbə dəyib . Əsas sindikat isə fəaliyyətdədir . Məhkəmə keçirilən 21 ay 35 gün ərzində Palermoda da vəziyyət həqiqətən çox sakit idi . Lakin məhkəmə qurtarandan 16 gün sonra " lupura " yenə işə düşdü . Şəhərin mərkəzində 3 uşağı və çoxsaylı şahidlərin gözü qarşısında məhkəmənin bəraət verdiyi keçmiş cinayətkar Antonio Çulla avtomatla deşik - deşik edildi . Mafiya " tribunal " ı öz hökmünü vermişdi .
İlqar Atayev
Yeni Dövr qəzetinin redaktoru
