Məktəblərin qızdırılmasında problemdən bəhs etməzdən əvvəl oxuculara keçmiş bir əhvalatı xatırlatmaq istəyirik. Deməli, böyük bir hökmdar əsarətində olan vilayətə gələndə onu topdan açılan atəşlə qarşılamırlar. Şah şəhərin valisini çağırıb soruşur ki, məni niyə topdan açılan atəşlərlə salamlamadınız? Vali deyir ki, şah sağ olsun, bunun 40 səbəbi var. Birincisi, topumuz yox idi. Şah dərhal deyir ki, kifayətdir, başqa səbəbləri sadalamasan da olar.

İndi məktəbin min dərdindən danışmaq olar. Bunlardan birincisi isə məktəblərin qızdırılmasıdır. Yəni, otaqları buz kimi olan halda, hansı dərsdən, nə bilim sinifdənxaric işdən, müxtəlif tədbirlərdən danışasan. Bu gün cənub bölgəsində 10-15 məktəbi çıxmaq şərti ilə əksər məktəblər sinifərin qızdırılmasında ciddi problemlər yaşayır. Hətta, Lənkəranın, Masallının bəzi yeni tipli şəhər məktəbləri də bu problemi köklü həll edə bilmir. Bu gün Masallıda müəllimlər otağını təzəklə qızdıran məktəb görsəniz, yəqin ki, təəccüb etməzsiniz.

Bir qədər də statiskaya nəzər salaq. Məktəblər hər il oktyabrın 15-dən aprelin 15-dək qızdrılmalıdır. Bu da edir 180 gün. Həmin 180 günün təxminən 80 gününü tətilə, bayramlara, istirahət və isti keçən günlərə çıxsaq, yerdə qalır təxminən 100 gün. Əgər hər məktəbdə normal dərs keçilsə, yəni səhər 8.30-dan saat 14.00-dək şagirdlər məktəbdə olsa, bir sinfin qızdırılması üçün 10 günə 1 metr odun lazımdır. Bunu da 100 günə vuranda məlum olur ki, bir sinfin qızdırılmasına ən azı 10 metr odun sərf olunmalıdır. Odunun 1 metrinin 12 manata olduğunu nəzərə alsaq, bir sinfin qızdırılmasına il ərzində 120 manat xərcləmək lazım gəlir. Normal bir məktəbdə 25 sinif otağının, eləcə də, kitabxana, laborotoriya, idman zalı və sair yardımçı otaqlarla birgə 30 otaq qızdırılası otağın olduğunu hesaba alsaq, onda belə məlum olur ki, bir məktəbin qızdırılmasına təxminən 3 min 600 manat pul lazımdır. Təxminən 100 manat da nöyüt pulu.

Bəs məktəbə nə qədər yanacaq pulu ayrılır? Təhsil naziri Misir Mərdanovun bildirdiyinə görə,ölkə üzrə məktəblərin qızdrılmasına 8 milyon manat pul ayrılır. Yerlərdə aşkarlıq olmadığı, rəqəmlər gizlədildiyi üçün dəqiq rəqəm demək olmasa da, hətta heç kimin bu pullara göz dikmədiyini də özümüzü inandırsaq, orta hesabla hər məktəbə 300-500 manat pul ayrılır. Bəs qalan 3 min, 3 min 200 manatı məktəb haradan tapmalıdır? Bu suala cavab verən yoxdur.
Nəzərə alsaq ki, hər məktəbdə bir təsərrüfat müdiri, 10-a yaxın adı olub, özü olmayan ocaqçı ştatı var, bunlara verilən əmək haqqını direktorun cibindən çıxarıb odun almağa sərf etsələr, bizə elə gəlir daha faydalı olar.

Amma indi iş gör nə yerdədir ki, məktəbə ayrılan cüzi yanacaq pulu da “əli”, “qolu” kəsilmiş halda məktəbə çatır. Meşədən odun çıxartmaq problem olduğu üçün həmin pulu reallaşdırmaqdan ötrü min cür oyundan çıxırlar. Bəzi məktəb direktorları əllərinə nağd pul düşən kimi onu cibinə qoyduğuna görə, elə ərazi nümayəndəliyi var ki, odunu özü alıb məktəbə göndərir.
Məktəblərin soyuq olmasının bircə əhəmiyyəti var ki, təhsil şöbələrinin “yoxlayıcıları” qışda məktəblərə az gəlir, havalar yaxşılaşan kimi isə lalələr yazda düzə çıxan təki məktəblərdə peyda olub, burada təlim-tərbiyəni yoxlamağa başlayırlar.
Son əvəzi. Bu yazını məktəbdə dərsdən sonra yazırdım. Otaqların soyuğu imkan vermədi ki, bundan artığını yazım.

Sərraf Əmənov/"Cənub xəbərləri"