Son bir ildə ölkədə mal əti 21,4%, şəkər 25%, qarğıdalı yağının qiyməti isə 14,3% artıb. Lakin Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, bu göstərici 7%-dir. Rəsmi qurumlar nədəndirsə inflyasiyanın iki rəqəmli olmasını gizlədirlər. Bəs ölkədə builki inflyasiyanın səviyyəsinin necə olacaq?
Mövzu ilə bağlı FaktXeber.com-a açıqlama verən iqtisadçı-ekspert Azər Mehdiyev, inflyasiyanın mürəkkəb bir mexanizm üzrə idarə olunduğunu bildirdi. “İnflyasiya geniş əhatə kütləsindən daha çox, Mərkəzin Bankın pul kütləsinin tənzimləyici aləti kimi çıxış edir və onlar üçün maraqlıdır. Geniş əhali kütləsi üçün daha çox istehlak qiymətləri indeksi maraqlı olur. Yəni hökumətin əslində elan elədiyi istehlak indeksi qiymətləri müəyyən edilməlidir. Lakin hökumət inflyasiyanı elan edir. ”
İstehlak qiymətlərinin bir neçə növdə elan olunduğunu söyləyən ekspert, “ilk növbədə ölkədə il ərzində istehsal olunan mallar və ehtiyac qrupları üzrə qiymətlər hesablanır”, -deyə bildirdi: “İstehlak qiymətləri adətən ən çox gündəlik tələb olunan mallar üzrə hesablanır. Əhalinin əksəriyyəti yoxsulluq, eyni halda yoxsul səviyyəsində gəlirə malikdirlərsə, onlar üçün gündəlik istifadə edilən malların qiymətinin dəyişilməsi daha önəmlidir. Çünki bu cür artımlar onların həyat səviyyəsinə daha çox təsir göstərir. İnsanların daha çox istehlak etdiyi mallarda, xüsusilə şəkər, ət və yağ da olan qiymət dəyişilmələrinin təsiri daha çox özünü büruzə verir.”
Sonra Azər bəy, gündəlik tələb olunan ərzaq mallarının qiymətinin 20-25% artmasının əhalinin durumuna mənfi təsir göstərdiyini qeyd edərək, “lakin rəsmi şəkildə elan etmək ki, il ərzində inflyasiyanın qiyməti 10%-dən aşağı olub, təbii ki, belə rəqəmlər reallığı əks elətdirmir”, - deyə bildirdi: “Rəsmi şəkildə deyilən rəqəmlər Mərkəzi Bank üçün önəmlidir. Lakin Statistika Komitəsi həmin rəqəmlərlə manipulyasiya edir. Komitə bununla reallığı gizlətmək istəyir. Bu hər zaman baş verib. Eyni halda belə açıqlamalar bir qədər də siyasi xarakter daşıyır.”
Bu ildə inflyasiyanın səviyyəsinin yüksək olacağını söyləyən Azər Mehdiyev, buna Avropa və dünyada gedən proseslərin təsir edəcəyini bildirdi: “Keçən ilin ortasında dövlət büdcədə 30%-lik dəyişiklik etməklə, böyük inflyasiya prosesinin başlamasına start vermiş oldular. Sonra da məlum oldu ki, həmin vəsaitlərin hamısının xərclənməsi mümkün olmayıb. Əslində hökumət əmək haqlarının miqdarının artırılmasını ləngitməklə, inflyasiyanın müəyyən qədər azaldılmasına nail odu. Bu prosesdə əhalinin hesabına baş verib. İlin əvvəlindən ciddi hesab edilməsə də, əhalinin əmək haqqında artımlar olub. Ən azından belə hal psixoloji qiymət artımında da öz rolunu oynayır.”
Sonda ekspert neft gəlirlərinin yüksək formada xərclənməsinin və ölkədə keçiriləcək bir neçə beynəlxalq tədbirlərin nəzərdə tutulmasının ümumi qiymətlərin qalxmasına səbəb olacağını qeyd edərək, “ilin sonuna qədər əhalinin geniş təbəqələri üçün gündəlik istehlak olunan əmtəələr və xidmətlər üzrə qiymətlərin 10%-dən çox artması gözləniləndir”, - deyə qeyd etdi.
Xəyal Şükür
