Dünya şöhrətli İslam alimi və Fransanın Sorbon Universitetinin professoru Məhəmməd Ticani Səmavi Azərbaycan inanclarının sevdiyi müsəlman alimlərindəndir. Belə ki, onun Azərbaycan dilinə tərcümə olunana kitabları ölkə inanclıları tərəfindən çox böyük məhəbbət və həvəslə oxunur. Artıq yetmiş yaşı haqlayan Məhəmməd Ticani Səmavi doktorluq elmi dərcəsini Faransada Sorbon Universitetində alıb. Fransız dilini mükəmməl bilir. Qətiyyətlə passivliyə qarşıdır. Gəncləri oxumağa, dini mövzularda elmi tədqiqatlar aparmağa dəvət edir. "Necə hidayət oldum", “Həqiqət olduğu kimi”, “Doğru olanlarla birgə” kitabları ilə məşhur olan dünya şöhrətli alim FaktXeber.com-a müsahibə verib.

M.Ticani ilə müsahibəni Amerikada yaşayan oxucularımızdan biri təşkil edib. Alim suallarımızı cavablandıraraq dünya və ölkə ictimaiyyətində baş verən hadisələrlə bağlı maraqlı fikirlər səsləndirib. Müsahibəni sizlərə təqdim edirik.         

- Əvvəla müsahibə təklifimizi qəbul etdiyiniz üçün sizlərə təşəkkür edirik.
- Sağ olun

- İlk öncə son illər dünyada baş verən proseslər barədə soruşmaq istərdik. Son zamanlar baş verən inqilabi prosesləri necə dəyərləndirirsiz?
- İlk olaraq onu qeyd edim ki, İranda baş verən inqilabdan sonra bütün dünyada  insanlar dinlərinin həqiqətlərini anlayaraq, öz haqları uğrunda yaşamağa başladılar. Hazırda ərəb dünyasında nələr baş verir? Tunisdə, Misirdə, Liviyada və Yəməndə baş verən inqilablara “Ərəb baharı” adı ABŞ tərəfindən verilib. Tunisdə bir cavan oğlan hökumətə etiraz etdiyinə görə, küçədə özünü yandırdı və bundan sonra ölkədə inqilabi proseslər başladı. Xalq hakimiyyəti devirmək istəyirdi. Lakin bu xalqı doğru yola yönəldən bir lider yox idi. Eyni hadisələr Misirdə də baş verdi. Cavanlar lidersiz küçələrə çıxaraq azadlıqlarını tələb edirdilər. Lakin dini dəyərlərinə qarşı laqeyd idilər. Hazırda Misirdə vəziyyət nə yerdədir? Eyni ilə Hüsnü Mübarək dövründə olduğu kimi. Hərbi Şuranın əsgərləri insanlara zülm edərək onlara divan tuturlar. Bu insanların İsrailin Qahirədəki səfirliyini bağlamaq cəhdləri boş qaldı. ABŞ, İsrail və Qərb ölkələri müsəlman ölkələrində baş verən inqilabları işğal etmək istəyirlər. Məhz əsas olan problem də budur. Adını çəkdiyimiz ölkələr özlərini elə göstərirlər ki, guya etiraz edən insanların yanındadırlar. Lakin hər şey əksinədir. Həmin dövlətlər öz məqsədlərinə çatmaq üçün bu cür addımlar atırlar. Misirdə, Tunisdə baş verən inqilabları baş tutmuş hesab edilsə belə, onların maliyyə yardımları ABŞ-ın dəstəyi ilə Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər vasitəsi təmin olunur. Ona görə də baş verən inqilabları İslam inqilabı adlandıra bilmərəm. Həmin dövlətlərin ABŞ-la bir neçə əlaqələri var. Əgər hər hansı bir hərəkatın İslam düşmənləri ilə əlaqəsi vardırsa, bu hərəkatı necə İslami adlandırmaq olar. Əgər bu inqilab doğrudan da İslam düşmənlərinə qarşı deyilsə, onu heç vaxt İslam hərəkatı adlandırmaq olmaz. Məsələn, Misirdə fəaliyyət göstərən Müsəlman Qardaşlar birliyi bildirib ki, bizim İsraillə heç bir problemimiz yoxdur. Bu insanlar pul hesabına İsraili müdafiə edirlər

- Yəni deyirsiz ki, bu inqilabları İslami oyanış hərəkatı kimi qiymətləndirmək olmaz?
- ABŞ-ın inqilablardan bu dərəcədə narahat olması siyasətinin fiaskoya uğramasından xəbər verir. ABŞ-a bu bölgədə kömək edən ölkələr Səudiyyə Ərəbistanı və Qətərdir. Bu olkələr ABŞ-a maliyyə yardımı ilə dəstək nümayiş etdirirlər. Həmin ölkələrin yardımı olmasa ABŞ daha da zəif olar.

- Sizin bir neçə kitabınız Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək çox böyük marağa səbəb olub. Bəs sizin Azərbaycanla bağlı təəssüratlarınız necədir? Gələcək Azərbaycana səfər etmək planınız varmı?
- Azərbaycan xalqı çox böyük və əzəmətli bir xalqdır. Bilirəm ki, bu xalq 70 il ateist rejimində yaşayıblar. Lakin 70 illik basqılara baxmayaraq, xalq öz mənəvi və dini dəyərlərinə sadiq qalıb. Azərbaycandakı İslami məzhəb nümayəndələrinin bir-birilərinə qarşı hər hansı mənfi münasibətləri yoxdur. Bu xalqın malik olduğu mənəvi dəyələri və paklığı ilə fəxr edirəm. Əlbəttə ki, hakimiyyət xalqdan fərqlidir. Dediyim təriflərin hamısı xalqa aiddir. Əgər Azərbaycana səfərlə bağlı hər hansı bir təklif alsam, çox böyük məmnuniyyətlə qəbul edərdim.

- Son illər ölkəmizdə İslam dəyərlərinə qarşı təzyiqlər baş qaldırıb. Belə ki, bu günə qədər ölkədə bir neçə məscid sökülüb, hicablı şagirdlər orta məktəblərdə təhsil hüququndan məhrum olunubular və eyni halda bu basqılara etirazını bildirən 40-a yaxın inanclı insanlar müxtəlif bəhanələrlə həbsə atılıblar. Bir neçə ay bundan öncə də dini kitabların yayılmasının qadağan edilməsi ilə bağlı qanun layihəsi qəbul olunub. Qadağan olunan kitablar içərisində sizin də kitablarınız var. Siz baş verənləri necə qiymətləndirirsiz? 
- (Gülür.) Buna təəccüb etmirəm. ABŞ-la əlaqəsi olan hər bir hökumətdən belə bir addımı gözləmək olar. Məndə olan məlumata görə, azərbaycanlılar onlara qarşı olan basqılara baxmayaraq, öz dinlərini müdafiə edirlər. Ölkənin dünyəvi dövlət olmasına baxmayaraq, dini dəyələrinə qarşı sadiq qalıblar. Kitabların qadağa olunması baxmayaraq, kitabların internetdən yüklənərək oxunması mümkündür.

- Sizcə İslami dəyərlərin qorunması üçün müsəlmanların başlıca vəzifəsi nədir?
- Bütün müsəlmanlara vacibdir ki, öz dinlərini qorusunlar. Lakin bu vəhşiliklə yox, tam olaraq sivil qaydalar çərçivəsində həyata keçirilməlidir.

Müsahibəni hazırladı: Xəyal Şükür