Keçmiş spiker Rəsul Quliyev uzunmüddətdən bəri susqunluğunu pozaraq, yeni hərəkat yaratdı. Müqavimət Hərəkatı adlanan bu siyasi qrumun niyə və nə üçün ərsəyə gəldiyini isə siyasi təhlilçilər müxtəlif cür yozurlar. Bir çoxları Rəsul Quliyevin artıq bir şeylərin dəyişəcəyini bildiyi üçün belə bir addım atdığını deyir. Bəziləri isə düşünür ki, sabiq spiker özündə indi güc tapdığı üçün meydana çıxmağı qərara alıb.

Nəzərə almaq lazımdır ki, Rəsul Quliyev əslində hakimiyyətdəki qüvvələrlə hər nə qədər düşmən olsa da, onları birləşdirən bir məqam var. Eyni regiondan olma amilinin siyasi proseslərə təsir imkanlarının böyük olduğunu danmağa gərək yoxdur. Çünki illərdən bəri bu hakimiyyət ölkəni məhz yerliçilik və klançılıqla idarə edib. Belə olan təqdirdə, Rəsul Quliyevin hakimiyyətin əlinə oynaması da istisna edilən deyil.

İlk olaraq nəzərə almaq lazımdır ki, 2005-ci ildə də sabiq spiker qızışaraq, siyasi meydana enməyə çalışırdı. Amma göydəykən Bakıda olanlar oldu və iki nazir, onlarla dövlət məmuru həbs olundu. Az qala müxalifət liderlərinin də başı ağrıyacaqdı ki, hakimiyyət işi böyütməyib, geri çəkildi. Ancaq Quliyev nə Bakıya gəldi, nə də bunun üçün israr etdi. Halbuki gəlməmişdən öncə «Mən tutsalar belə, gələcəm» dediyi də məlumdur. Deməli, bunun özü də siyasi avantura və ya gediş idi. Məqsəd Bakıda kimlərin hakimiyyətə asi çıxdığını müəyyənləşdirmək olub.

Rəsul Quliyev yenə də siyasi gündəmə gəlib, hətta hərəkat yaradıb. Bəs, bu dəfə məqsəd nədən ibarətdir? Bu gün vəziyyət tamam başqadır. «Ərəb baharı»nın baş verməsindən sonra kürkünə birə dolmuş hakimiyyət bir gün ozlərini də gedəcəyini istisna etmir. Liviya və Misir təcrübələri göstərdi ki, əslində, ən sərt diktator belə hakimiyyətdə qalmaya bilər. Üstəlik, bu prosesdə ABŞ-ın israrlı istəkləri varkən, nəticədən qaçmaq çətindir. Belə olan təqdirdə, Azərbaycan iqtidarı indidən özünü sığortalamağa məhkumdur. Çünki gələcəkdə hakimiyyət əldən çıxdıqdan sonra onlara təminat verəcək birilərinə ehtiyac var.

Bu zaman Rəsul Quliyevin onların işinə yarayacağı birmənalıdır. Sabiq spiker eyni regiondadır, yerlibazdır və ən əsası müxalifətdədir. Hakimiyyətə «aqressiyası» ilə seçilir, əhali arasında da qismən rəğbətə malikdir. O zaman Rəsul Quliyev indiki iqtidar hakimiyyətdən getdikdən sonra dəstək verilərsə, yeni hakimiyyəti ələ keçirə bilər və ya onun əsas fiqurlarından biri olmaq imkanındadır. Yəni, Azərbaycanda siyasi dəyişiklik olduqdan sonra istənilən müxalifət qüvvəsi Rəsul Quliyevlə əməkdaşlıq etməyə razı olacaq. Ələlxüsus da, bu gün hakimiyyətdə əyləşənlər inqilabi proseslər başlayarsa, sabiq spikerə bütün dəstəyi verərək, onun şişməsinə yardımçı olacaqsa.

Bu məsələdə daha çox maraqlı tərəf hakimiyyətdəki Naxçıvan klanıdır. Çünki Rəsul Quliyev onlara «bir köynək» daha yaxındır. Onunla asanlıqla dil tapıb, danışmaq da klan rəhbərləri üçün çətin məsələ deyil. Böyük maliyyə və siyasi imkana malik olan bu klanın sabiq spikeri dəstəkləməsi isə onun siyasi proseslərdə önəmli fiqurlardan birinə çevrilməsini şərtləndirə bilər. Təbii ki, bunun da bir qarşılığı olmalıdır.

Qarşılıqlı maraqlar fonunda onların Rəsul Quliyevə verəcəkləri siyasi, elektoral və maliyyə dəstəyidir. Bu gün hər üçünə ciddi ehtiyacı olan sabiq spiker də bunlardan imtina etməyəcək. Amerikada mühacirət həyatı yaşayan sözügedən şəxsin hakimiyyətdəkilərə nələr verəcəyi isə bir qədər maraqlıdır.

1. Azərbaycanda hakimiyyət dəyişikliyi baş verərsə, Rəsul Quliyev ya baş nazir, ya spiker, ya da prezident postlarından birinə iddialı olacaq. Onun bu dönəmə qədər güclü siyasi qüvvənin lideri olaraq meydana çıxması isə bu iddialarını reallaşdırmağa imkan yaradacaq. Belə olan halda, yeni hakimiyyətdə söz sahibi olan sabiq spiker bu gün hakimiyyətdə olan Naxçıvan klanının təqib və təzyiqlərə məruz qalmalarını önləyə bilər.

2. İnqilabdan sonrakı dövrdə hətta prezident üsul-idarəsi ləğv olunsa və onun yerinə parlament hökuməti qurulsa belə bu yenə də Naxçıvan klanının maraqlarına cavab verir. Çünki maliyyə və elektoral baxımdan dəstək verdikləri Rəsul Quliyev və onun başçılıq etdiyi təşkilat parlamentdə çoxluq əldə etmək imkanına sahib olacaq. Bu isə yeni hökumətin məhz sözügedən şəxs tərəfindən qurulması anlamına gəlir. Nəticə isə ondan ibarət olacaq ki, Rəsul Quliyevin başçılıq etdiyi yeni hökumət «Vətəndaş Birliyi» və ya «Həmrəyliyi» adı altında maliyyə amnistiyası elan edəcək ki, bu da klanın birbaşa maraqlarına xidmət edir. Çünki onlar pullarını yalnız bu şəkildə qoruya bilərlər.

3. Hətta bu iki variantdan heç biri baş vermədikdə, siyasi qüvvələr arasında toqquşmalara, narazılıqlara, parçalanmalara nail olmaqla indiki hakimiyyət bir sıra istəklərinə nail ola bilər. Həmin prosesləri reallaşdırmaq üçün onların Rəsul Quliyevdən optimal adamı ola bilməz. Çünki Quliyev faktiki olaraq siyasi fiqurdur və onun güclü və zəif olması da siyasi proseslərin gedişatına bağlıdır. Zaman içində sabiq spikerin şəraitə uyğun addımlar atacağını da görəcəyik. Və həmin addımların razılaşdırılmış və ya uzalşıdırılmış şəkildə atılacağı da şübhəsizdir.

4. Azərbaycanda inqilab olmazsa belə, Rəsul Quliyev kimi bir müxalifətin varlığı klan nümayəndələrinə sərf edir. Çünki parapozanlıq sala bilən və həlledici məqamda siyasi proseslərə nüfuz edib parçalanmanın əsasını qoymağı bacaran bir «müxalifət lideri» hakimiyyətdəkilərə rahat və asudə şəkildə iqtidarlarını yürütməyə imkan verəcək. Bir sözlə, sabiq spiker bütün parametrləri ilə klana sərf edir.

Beləliklə, bu gün hamının ciddiyyə aldığı, amma zərərlərini hesablamadığı bir plan işə düşüb. Klanın Rəsul Quliyev planı birbaşa hakimiyyətdəki Naxçıvan qruplaşmasının gələcəyini sığortalamağa hesablanıb ki, zaman içində hadisələrin məhz bu istiqamətdə getdiyini hamımız görəcəyik. TİA