“Daşaltı əməliyyatı”ndan 20 il ötür. 1992-ci il yanvarın 26-da keçirilən hərbi əməliyyat zamanı Azərbaycan Ordusunun itkiləri çox olsa da, əsgərlərimiz son ana qədər vuruşublar. Təkcə ilk könüllülərdən ibarət tabor 77 şəhid verib.

“Daşaltı əməliyyat”ı uğursuzluqla nəticələnib. Şuşa yaxınlığında yerləşən Daşaltı kəndinin azad edilməsi məqsədi ilə həyata keçirilən əməliyyata sabiq müdafiə naziri, general-mayor Tacəddin Mehdiyev özü bilavasitə rəhbərlik edib. Əməliyyatda yenicə yaranmış Azərbaycan Ordusunun könüllülərdən ibarət 3 bölüyü və Şuşa şəhərinin müdafiə taborunun döyüşçüləri iştirak edib. Taktiki səhvlər, qruplar arasında rabitə əlaqəsinin olmaması, əməliyyat sirrinin yayılması və bələdçilərin xəyanəti nəticəsində Nəbilər kəndi istiqamətindən Daşaltıya daxil olan Azərbaycan tağımları düşmənin pusqusuna düşərək tamamilə məhv edilib. Kəndə daxil olmuş bir neçə tağım isə xeyli itki verərək geri çəkilə bilib. Rəsmi məlumatlara görə, Daşaltı əməliyyatında Azərbaycan Ordusu 90 nəfərdən artıq itki verib, onların böyük əksəriyyəti hələ də itkin düşmüş sayılır. Döyüşdə ermənilər də bir neçə texnika və 80-ə yaxın canlı qüvvə itirib.

“Mənim əməliyyatın hazırlanmasından xəbərim olsaydı, “Daşaltı əməliyyatı”nın keçirilməsinə imkan verməzdim”. Bunu ANS PRESS-ə açıqlamasında sabiq müdafiə naziri, 20 il əvvəl isə Azərbaycan Ordusunda özünümüdafiə dəstələrinin komandanı vəzifəsini tutan Dadaş Rzayev deyib. Onun sözlərinə görə, “Daşaltı əməliyyatı” keçiriləndə - 1992-ci il yanvarın 26-da Lənkəranda ezamiyyətdə olub: “Mən Bakıda deyildim. O vaxt rus qoşunlarının Azərbaycandan çıxmağa başladığı dövr idi. Mən Lənkəranda nəzarət edirdim ki, onlar hərbi texnikanı da özləri ilə aparmasınlar”.

Dadaş Rzayev hesab edir ki, “Daşaltı əməliyyat”ına ehtiyac olmayıb. Çünki Daşaltı kəndinin azad edilməsi və ya onun ətrafında hər hansı hərbi əməliyyatın aparılmasının Şuşa üçün əhəmiyyəti olmayıb. Sabiq komandanın sözlərinə görə, digər əməliyyatlarda olduğu kimi, “Daşaltı əməliyyat”ında da təxribatlar olub: “Təxribat bütün əməliyyatlarda olur. Amma əməliyyatı elə aparmaq lazımdır ki, təxribat baş tutmasın. 1992-ci ilin avqustunda, mən korpus komandiri olarkən Gədəbəy rayonunun Başkənd qəsəbəsində əməliyyat keçirildi. O vaxt da təxribatlar olmuşdu. Lakin uğurlu əməliyyat nəticəsində həmin təxribatların qarşısı alındı”.

Daşaltının tarixi

Daşaltı kənd əvvələr ətrafda yaşayan əhalinin Xəznədağ adlandırdığı mağaranın yerləşdiyi ərazi olmuşdur. Kənd XVIII əsrdə Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın Zəngəzur qəzasının Düzəburd kəndindən gəlmiş azərbaycanlı və erməni ailələri Şuşa qalasının cənub divarlarının ətəyindəki dərədə, Daşaltı ("qayaaltı" mənasında adlanan yerdə məskunlaşdırması nəticəsində yaranmışdı. Kənd yerləşdiyi ərazinin adını daşıyır.[1] Kənd 1991-ci ildən etibarən erməni silahlı dəstələrinin nəzarəti altına keçib. 1992-ci ildə kəndi azad etmək üçün Azərbaycan ordusu tərəfindən həyata keçirilən Daşaltı əməliyyatı uğursuzluqla başa çatmışdır.

Daşaltı kəndi Zarıslı çayının (Qarqarçayın qolu) sahilində, Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.