Rusiyada şənbə günü Bolotnaya Meydanını dolduran 10 minlər və 40-a yaxın şəhərdə davam edən aksiyalar "Ərəb baharı"nı xatırladan şəkildə Rusiyada bir dəyişiklik gözləyənlər üçün həyacanverici olub. Dekabrın 4-də keçirilən seçkilərə etiraz edənlərin isə, parlamentə girə bilməyən 5 faizlik bir seqmenti təşkil etdiyini söyləmək lazımdır. İqtidar və müxalifət partiyaları hallarından məmnun kimi görünürlər, yeganə problem seçkiyə getməyən 40 faizin nə düşündüyüdür.
Soyuq Müharibə illərinin iki qütbündən biri olan Moskvanın dəmir pərdələri endirməsindən iyirmi il keçməsinə baxmayaraq, dünyaya tamamilə inteqrasiya olduğunu söyləmək çətindir. Qlobal iqtisadiyyatın ən üstün təşkilatı olan Ümumdünya Ticarət Təşkilatının qapısından içəri yenicə addım atan Rusiya, demokratiya, hüququn üstünlüyü və insan haqları baxımından Qərb ölkələrinin tənqidlərinə məruz qalır. Sovetlər Birliyindən qalmış kobud siyasi rejimin, məhsuldar işləməyən nəhəng fabriklərin modernləşdirilməsi yenidən inşasından daha bahalıdır. Rusiyanın baş naziri Vladimir Putinin 2000-ci ildə rəhbərliyə gəlməsi ilə 1990-cı illərin təlatümlü illərini geridə qoyan ölkə, sabitlik mühitinin dadını 2008-ci il böhranına qədər çıxardı.
İdarəçi elitanın neft və təbii qazdan asılı iqtisadi iqtidarı devirə bilməməsi, xalqın böyük əksəriyyətinə rifahın istənilən səviyyədə çatmaması, Putin və qrupunun xalqın üzərinə enən siyasi yorğunluğu, dekabrın 4-də keçirilən parlament seçkilərində seçki qutularında əks olundu. 2007-ci ilin dekabrında parlament seçkilərində 64,4 faiz səs qazanan və 450 millət vəkilinin olduğu parlamentdə 315 millət vəkili ilə təmsil olunmaq haqqı əldə edən xalqın yeni ümidi "Birləşmiş Rusiya"nın nüfuzu 49,3 faizə düşüb. Konstitusiyada üstünlüyü itirməsi bir tərəfə, parlamentdə 238 millət vəkili ilə təmsil olunacaq "Birləşmiş Rusiya"nın seçki məntəqələrində çoxlu sayda saxtakarlıqlar həyata keçirdiyi iddia edilir.
Dumaya seçilən müxalifət halından məmnundur
Parlamentə səslərini 50 faizindən yuxarı artıraraq Dumaya düşən köhnə müxalifət partiyaları isə hallarından məmnundur. Kommunist Partiyası 92, Ədalətli Rusiya 64, və Liberal Demokrat Partiya 56 mandatla, ümumilikdə ötən seçki ilə müqayisədə iqtidar partiyasından əlavə 77 millət vəkilliyi qazanıblar. Kommunist Partiya bir az da artıq səs qazanmaq niyyəti ilə bölgələrdə etiraz aksiyalarına qatılsa da, Dumada əhəmiyyətli bir gücə sahib olmaq Genbadi Zyuqanov və qrupunu xoşbəxt etməyə kifayət edib. Daha çox təqaüdçü və orta yaş sinfin səsini qazanan Kommunist Partiyası onsuz da iqtidar olmağı gözləmirdi. Ədalətli Rusiyanın səsinin iki dəfə artması sürpriz görünsə də, Vladimir Jirinovskinin LDPR-nin qismən az yüksəlişinə isə 100-dən çox etnik birliyin yaşadığı ölkədə millətçi ifadələri önə çıxarması səbəb göstərilir.
Aksiyanı Parlamentdən kənarda qalanlar keçirirlər
Seçki axşamından başlayaraq, hər gün paytaxt Moskva, Sankt-Peterburq, Rostov, Kalininqrad və ölkənin digər şəhərlərinə nüfuz edən aksiyaların arxasında isə bu dörd partiyadan başqa yerdə qalan 5 faizlik seqment var. 3,4 faiz səs toplayan Yabloko, Kremlin əleyhdarı "Fərqli Rusiya" hərəkəti və digər müxalif təşkilatlar nümayişlər təşkil edirlər. Aksiyalarda ümumilikdə 1000 nəfər saxlanılıb. İnternet və sosial şəbəkələr vasitəsiylə təşkilatlanan etirazçılar, Birləşmiş Rusiyanın səsinin 20-30 faizinin saxta olduğunu bildirirlər. Amma bu cür aksiyaların ən uzağı iki həftə davam edəcəyi aydın görünür. Çünki aksiyaçılar orta və kasıb təbəqənin daha çox çörək və iş istəyən hissəsini təşkil etmir. Universitet tələbələri, iqtisadi vəziyyəti nisbətən yaxşı, internet və digər ünsiyyət vasitələrindən istifadə edən intellektual etirazçıların istəyi isə daha azad və daha yaxşı həyat şəraitidir.
Xalq seçkilərlə rəhbərliyin dəyişdirilə biləcəyini gördü
Rusiyada hazırda "Ərəb baharı"na bənzər şəkildə inqilabın olması qeyri-mümkündür. Amma aksiyalar iqtidara əhəmiyyətli dərəcədə sayılacaq bir siqnal idi. Putin və qrupu prezident seçkilərindən dərhal sonra əvvəlcə iqtisadi sahədə olmaqla dünya ilə inteqrasiyanı özündə əks etdirən əhəmiyyətli dəyişikliklər həyata keçirəcək. Bunun siyasət meydanında da öz əksini tapacağını söyləmək olar. Ancaq bu söylənilənlər həyata keçirilməsi, onda 5 ilin sonunu gözləməyə ehtiyac qalmayacaq, daha sərt ifadələrlə kasıb və çörək gözləyən xalq meydanları dolduracaq. O zaman inqilab, ya da ki, köklü dəyişiklik baş verəcək.
Rusiyanın tanınmış beynəlxalq mütəxəssislərindən hesab edilən, "Russia in Global Affairs" jurnalının baş redaktoru Fyodr Lukyanova görə isə, hələlik Rusiyada "Ərəb baharı" gözləməyə dəyməz. Rusiya Orta Şərq ölkələrinə görə, çox fərqli bir mədəniyyət və ənənəyə sahibdir. Bütün çatışmazlıqlar və "demokratik olmadığı" istiqamətindəki ittihamlara baxmayaraq, seçici elə məntəqədəcə rəhbərliyi dəyişdirə biləcəyini gördü. İqtidara təsir mexanizminin seçkilərlə mövcud olması, inqilabları alternativlikdən çıxarır.
Ancaq kənardan hadisələri izləyənlər, Şimal Afrika və Orta Şərqdə avtoritar rejimləri devirən "Ərəb baharı"nın Rusiyaya da sirayət edə biləcəyini gözləməsi yanlışdır.
Rusiya və Putin əleyhinə ifadələri ilə tez-tez gündəmə gələn amerikalı senator Con Makkeyn isə Twitterdən Putinə "Ərəb baharı" xatırlatması edib. Birləşmiş Rusiya başçısı Boris Qrızlov isə Makkeynə yenə eyni cəbhədən - Twitterdən cavab verib: "Möcüzələr diyarındakı çaşmış dovşan kimidir. Dekabr ayındayıq, hansı bahardan danışırsan..."
ABŞ xarici işlər naziri Hillari Klintonun birbaşa Rusiyadakı sistemə istiqamətli tənqidlərinə isə prezident Dmitri Medvedev "öz işinizə baxın" cavabını verib.
Putin prezident olacaq, xarici siyasət mülayimləşəcək
Bütün bu müzakirələr arasında Rusiyanın baş naziri Putin 7 dekabrda Mərkəz Seçki Komissiyasına gedərək, rəsmi şəkildə prezidentliyə namizədliyini irəli sürüb. Putinin 50 faizdən artıq reytinqinin olduğunu və hələ ki alternativinin olmadığını söyləyən analitiklər, onun 2012-ci ilin martında prezident seçiləcəyinə əminliklərini bildirirlər. ABŞ və NATO ilə RƏM sisteminə görə pozulan, Suriya və digər hadisələrdəki sərt münasibətlər isə, yeni dövrdə kənara atılacaq. Çünki Rusiyanın ən aşağı səviyyəli Soyuq müharibə dövrünü idarə edəcək iqtisadi gücü və pulu yoxdur.
Putin getsə xaos yaranar
Birləşmiş Rusiyanın 15 faizə çatan səs itkisi seçicini rahatlaşdırıb. Ancaq iqtidar partiyası və Putin artıq əvvəlki siyasəti davam etdirməyəcək. Fərqli bir lider və rəhbərlik yeni dövrdə xalqın qarşısına çıxmaq məcburiyyətindədir. Putinin iqtidardan ayrılması vəziyyətində isə ölkədə xaos baş verə bilər. Birləşmiş Rusiya səs itkisi ilə üzləşməsinə baxmayaraq, yenə də çox güclüdür. Etirazlar var. Ancaq Putin onsuz da etiraz edənlərə fikir vermir. Onun üçün ən çətin olan sevənlərinin azalmasıdır. Çünki Putin siyasi karyerası boyunca sevilməyə öyrəşib. İndi isə ilk dəfə bu sevginin dəyişdiyini görür. Və psixoloji olaraq bu onun üçün çətindir.
Cavad Turan