Rəsmən bu kampaniyanın zavodun fəaliyyətə başlamasının 5 illiyinə həsr edildiyi bildirilsə də, bu bahalı aksiyaya əsas səbəb kimi bazara "arxası" heç də azçəkili olmayan digər şirənin - "Vita1000" daxil olmasını önə çəkənlər də var. Satıcılar deyir ki, kampaniya başlanandan "Vita1000" şirələrinin bazarı zəifləyib. Amma bu, təhqiqatımızın başlıca mövzusu deyil. Diqqətinizi kampaniyada istehlakçıların aldadılması faktlarına yönəltmək istəyirik.

Ani lotereyanın bazara nəzarət etməli olan Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsi ilə oktyabr ayının 18-də razılaşdırılmış şərtlərinə əsasən, 1 ədəd 1 litrlik "Jalə", "Zolotoy sad" və "Natura" şirələrindən birini alan şəxsi 50 000-dən çox uduşlardan biri gözləyir. Bunun üçün qutuya yapışdırılan uduş kartını silmək tələb olunur. Müraciət etdiyimiz mağazalarda isə satıcılar bildirdilər ki, onlara "hələ kartlar təqdim edilməyib", ya da "verilən kartlar qurtarıb". Yəni, kampaniya ən qaynar dövrə qədəm qoysa da, istehlakçıların bir çoxu hələ də söz verilən kartların rəngini belə bilmir.

Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, uduşa 50 mindən çox hədiyyənin qoyulduğu bildirilir. Bunu Turan-ın müxbiri ilə söhbətində "Gilan Qəbələ konserv zavodu" MMC-nin ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə meneceri Tamilla Abdullayeva da təsdiq etdi. Onun sözlərinə görə, kampaniyaya qatılan bütün ticarət məntəqələrinə uduşları özündə əks etdirən posterlər paylanılıb. Həqiqətdə isə həmin reklam vərəqəsində 5 KİA Sportage avtomobilindən və müxtəlif məişət texnikası fonunda "50 000-dən çox hədiyyə" sözlərindən başqa bir şey yoxdur. Maraqlıdır ki, uduşlar arasında olmasa da, posterdə elektrik ətçəkən maşın da əks etfirilib.

Şərtlərdə deyilir ki, uduş fondu aşağıdakılardan ibarətdir:
Fen - 2 000 ədəd, elektrik çaynik - 2 500 ədəd, mikrodalğalı soba - 520 ədəd, ütü - 6 500 ədəd, əl tozsoranı - 600 ədəd, elektrik tərəzi (şüşə) - 1 000 ədəd, "Acer" noutbuku - 150 ədəd, Blackberry 8520 smartfonu - 200 ədəd, Nokia-1616 - 2 000 ədəd, Sharp 32 LCD televizoru - 200 ədəd, Kia Sportage avtomobili - 5 ədəd, eləcə də 1 litrlik "Jalə" şirəsi. - 50 000 ədəd, 200 ml-lik "Jalə" şirəsi - 100 000 ədəd, 250 ml-lik "Zolotoy Sad" şirəsi - 100 000 ədəd, fincan - 98 400 ədəd.

"Gilan"ın sözçüsü deyir ki, uduşa qoyulan əşyalar içkilər nəzərə alınmadan 50 000 ədəddən çoxdur. Amma sadə toplama əməli göstərir ki, bu, saxtakarlıqdan başqa bir şey deyil. Uduşa çıxarılan (bunun həqiqətən də uduşa qoyulduğu isə təşkilatçıların vicdanınadır) əşyaların toplam sayı 15 675 ədəddir.

Qeyd edək ki, stimullaşdırıcı lotereyanın şərtləri zavodun rəsmi elektron səhifəsində yalnız noyabrın 15-də, yəni Turan İA bu kampaniya barədə müraciət etdikdən sonra açıqlandı. Şərtlər açılanandan sonra daha maraqlı məqamlar üzə çıxdı. Sənəddə deyilir ki, "uduş fondu təşkilatçı tərəfindən lotereya oynanılmamışdan öncə formalaşdırılır". Elektron KİV-lərdə yayılan reklam çarxlarında isə deyilir ki, uduşlar sırasında Dubaya 2 nəfərlik səyahət də oylanılır. Tamilla Abdullayeva deyir ki, belə uduşu olan kuponların sayı 5-dir. İndi gəl inan, belədir, yoxsa bu da bir reklam hiyləsidir.

Lotereya oyunu konkret müddətə, yəni bu ilin noyabr ayının 1-dən 2012-ci ilin aprel ayının 1-dək olan dövrə bağlı olduğundan, buraxılmalı olan ani lotereya biletlərinin sayı Şərtlərdə mütləq əks etdirilməli idi. Lakin sənəddə bu barədə bir şey deyilmir. Məsələ ilə bağlı şirkətə müraciət etdikdə isə reaksiya qısqanc oldu: "Bu, sizin nəyinizə lazımdır?". Ciddi cəhdlərimizin qarşılığında zavodun Bakı ofisinə dəvət olunduq.

PR-menecer Tamilla Abdullayeva buraxılacaq kuponların sayının sirr olmadığını, yəni 15 000 000 ədəd sifariş verildiyini bildirdi. Onun sözlərinə görə, hər kuponun çap edilməsi şirkətə 0,05 ABŞ dollarına başa gələcək. Yəni təkcə biletlərin çapı 600 000 manata başa gəlir. Uduşa çıxarılan əşyaların toplam dəyəri, içkilər və fincanlar xaric, 2 milyon manat təşkil edir. Təqribi hesablamaya görə, içki və fincanlar üçün şirkət daha 190 000 manat xərc çəkəcək. Biz hələ reklam xərclərini demirik... İndi gəlin məsələnin başqa tərəfinə baxaq. "Gilan"ın 1 litrlik brendləri pərakəndə ticarətdə 1 manata təklif olunur. Şirkət kampaniya dövründə 15 milyon qutu içki satmağı nəzərdə tutur. Hər halda buraxılan kuponların sayı belə düşünməyə əsas verir. Bir aya böldükdə, şirkət təkcə litrlik qablaşdırmada 3 mln. litr içki satacaq. Zavod istehsal həcmi barədə məlumatı konfidensial olduğuna görə açıqlamadığı üçün özümüz belə bir hesablama aparsaq, görərik ki, bu hesabla şirkət ildə yalnlz 1 litrlik qablaşdırmada 36 min ton məhsul istehsal edir. Lakin belədirsə, o zaman aşkar olur ki, şirkət, yumşaq desək, statistika qarşısında səmimi deyil. Belə ki, Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2010-cu ildə Azərbaycanda meyvə şirələri, nektarı və qarışığı adı ilə 21 145 ton məhsul istehsal edilib. DSK-da bunun nə qədərinin "Gilan"ın payına düşdüyünü qanunla məhdudlaşdırılan məlumat olduğu üçün açıqlamırlar. Digər iri istehsalçıları ("BalaCans" MMC, "Miri Qrand" MMC, "Gəmiqaya" "AzNar" QSC və s.) da nəzərə alsaq, "Gilan"ın Qəbələdəki zavodu təxminən bunun yarısını, yəni orta hesabla 10 min tonunu verir. Qalan içkiləri hara yazırlar, deməkdə çətinlik çəkirik. Maraqlıdır ki, Dövlət Gömrük Komitəsi 2010-cu ildə 18,7 min ton, yəni istehsalın 90 faizinin ixrac edildiyini bildirir. Həmin dövrdə ölkəyə təxminən 10 min ton meyvə şirəsi gətirilib.

Yəni il ərzində ölkədə orta hesabla 13 min ton şirə istehlak olunur. Daha anlaşıqlı olsun deyə, bunu litrə çevirək. O zaman məlum olur ki, ildə Azərbaycanda adambaşına 1,44 l şirə istehlak olunur. Müqayisə üçün deyək ki, Almaniyada istehlak 44 l/nəfər, ABŞ-da - 30 l/n, Fransada - 25 l/n, Rusiyada - 15 l/n, Qazaxıstanda - 13 l/n, Ukraynada - 11 l/n, Belarusda - 10 l/n, Ermənistanda 9 l/n təşkil edir. Beləliklə, şirə bazarında qeyri-leqal bazar bəyan ediləndən ən azı 8-10 dəfə yuxarıdır.

Hələlik "Jalə"nin bazarı yaxşı gedir. Şirkətdə deyirlər ki, kampaniya başlanandan satışlar 20% artıb. "Biz baxacağıq: işlər düşünüldüyündən də yaxşı getsə, buraxılan kuponların sayı 20 milyona çatdırılacaq". Bunu T. Abdulayeva deyir.

"Gilan Qəbələ konserv zavodu" MMC-nin ani lotereya kampaniyası barədə Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsinə ünvanladığımız informasiya sorğusuna isə birbaşa cavab verməyəərk, zavoda meraciət etməyi məsləhət biliblər. Turan