“İnsan Haqları Uğrunda” İctimai Birliyinin sədri və tanınmış jurnalist Eynulla Fətullayev siyasi məhbuslarla bağlı FaktXeber.com-a müsahibə verərkən, həmin şəxsləri 3 kateqoriyaya bölmüşdü; ədalətsiz məhkəmə qurbanları, ifadə azadlığına görə həbs olunanlar, yəni vicdan məhbusları və siyasi məhbuslar. Göstərilən kateqoriyaları nəzər aldıqda belə qənaətə gəlmək olur ki, ümumiyyətlə, ölkədə siyasi məhbus yoxdur. Çünki hazırda digər hüquq müdafiəçiləri tərəfindən siyasi məhbus adı verilən şəxslər ya ifadə azadlığına görə, ya da ki, iğtişaş törədikləri iddia edilərək qeyri-qanuni həbs olunublar. Eyni halda həbsdəki şəxslərin hamısı demək olar ki, ədalətsiz məhkəmə nəticəsində uzun müddətlik azadlıqdan məhrum ediliblər.
Yaranmış anlaşılmazlıqla bağlı FaktXeber.com-a açıqlama verən Eynulla Fətullayev, məsələnin düzgün başa düşülmədiyini bildirdi: “Hazırda 2 apreldə həbs olunan 17 vicdan məhbusundan başqa, kifayət qədər siyasi məhbuslar var. Buna misal olaraq həbsdəki keçmiş nazirləri, AİP lideri Mövsüm Səmədovu, OMON-çuları, və digər məhbusları göstərmək olar. Hesab edirəm ki, dediyimiz kateqoriyaya aid ölkədə kifayət qədər məhbuslar var. Həbsdə olan məhbusların əksəriyyəti siyasi məhbus ehtimal olunan şəxslərdir. Hər şey vahid kriteriyaların qəbul olunmasından asılıdır. Əgər müvafiq vahid kriteriyalar qəbul olunsa, həmin kriteriyalar əsasında işləmək asan olacaq. Ona görə də, əfsuslar olsun ki, Avropa Şurası üçün müvafiq kriteriyalar yoxdur. Düşünürəm ki, işlənib hazırlanandan sonra, bu məsələlərlə işləmək daha asan olacaq.”

Siyasi məhbuslarla bağlı hər hansı bir kriteriya hazırlandığı halda, vicdan məhbuslarının necə azadlığa buraxılması məsələsinə də aydınlıq gətirən Eynulla Fətullayev, vicdan məhbuslarının qeyri-şərtsiz azadlığa buraxılmalı olduğunu bildirdi: “Beynəlxalq praktikaya əsasən, o şəxslər ki, vicdan məhbusu kimi tanınır və vicdan məhbusu kimi elan olunur, həmin məhbuslar 3 ay ərzində dərhal azadlığa buraxılmalıdır. Hətta 3-cü dünya ölkələri bu praktikaya sadiqdirlər. Həmin ölkələrdə vicdan məhbusu kimi tanınan şəxslər dərhal azadlığa buraxılır. Lakin bu prinsipə Azərbaycanda əməl olunmur. Məni də bir neçə il bundan əvvəl vicdan məhbusu elan eləmişdilər. Amma buna baxmayaraq, mən 4 il həbsdə qaldım. Qənimət Zahid də vicdan məhbusu elan olunmasına baxmayaraq, 2 il həbsdə saxlanıldı. Azərbaycanda bu praktika tanınmır. Ola bilsin ki, Azərbaycan hökuməti indidən sonra bu praktikaya əməl etsin.”

Xəyal Şükür