ABŞ-ın keçmiş xarici işlər naziri Kondaliza Rays   yaxın günlərdə bazara çıxacaq xatirə kitabında İsrailin keçmiş baş naziri Ehud Olmertin 2008-ci ildə Fələstin dövləti üçün gizli bir təklif etdiyini yazıb.

FaktXeber.com-un verdiyi məlumata görə, Rays "No Higher Honor" adlı kitabında, Olmertin planını İsrailə 2008-ci ilin may ayında etdiyi səfərdə öyrəndiyini və heyrətə düşdüyünü yazıb.

Olmertin gizli təklifini "dramatik və düşünməsi çətin bir yol" adlandıran Rays, onun fələstinlilərə Mahmud Abbasın liderliyində İordan çayının Qərb sahillərinin 94 faizini təklif etdiyini, bunun qarşılığında isə İsrailin fələstinlilər üçün ən əhəmiyyətli nöqtələr hesab edilən yerlərdəki məskunlaşma məntəqələrini əlində saxlamasını istədiyi yazır.

Olmertin təklifinə görə, biri İsrail üçün Qərbi Qüdsdə və digəri fələstinlilər üçün Şərqi Qüdsdə olmaqla iki paytaxt yaranacaqdı. Bundan əlavə birgə şəhər şurasyaradılacaqdı, bələdiyyə başçısı israilli və köməkçisi isə fələstinli olacaqdı. 5 minə yaxın fələstinlinin hələ də İsrailin əlində olan torpaqlara dönməsinə icazə veriləcəkdi. Qədim Qüds isə rəsmi səlahiyyətlilər əvəzinə, İordaniya, Səudiyyə Ərəbistanı, ABŞ, İsrail və Fələstinlilərdən ibarət heyət tərəfindən idarə olunacaqdı.

Rayc bu təklifləri eşitdikdən sonra hiss etdiklərini kitabında belə izah edir: "Bu eşitdiklərim həqiqətdirmi deyə düşündüm. İsrailin Baş naziri Qüdsü böləcəyini və müqəddəs yerlərin rəhbərliyi üçün beynəlxalq bir heyətin təyin ediləcəyinimi söyləyirdi?"

Rays Olmertin təklifini sabahısı gün Abbasa çatdırdığını, Abbasın dərhal bu təklifləri müzakirə etməyə başladığını yazır. Abbasın 4 milyon fələstinli mühacirdən yalnız 5 mininin dönməsini qəbul etməyəcəyini söyləməsindən sonra Rays, Abbas və Olmert arasında bir görüş yaratdığını bildirir.

Kitaba görə, sentyabr ayında Olmert Abbasa Fələstin dövlətinin sərhədlərini göstərən bir xəritə təqdim edibmiş. Xəritədə İsrailin Fələstin dövlətinə təxminən 6 faiz həcmində torpaq əlavə etdiyi görünürmüş.

Rice kitabında belə davam edir: "Qüdsün bölünməsi də daxil olmaqla hər şey stolun üstündə idi. Olmert Abbasın müqaviləni elə oradaca imzalamasını istəyirdi. Abbas imzalamadan əvvəl mütəxəssisləri ilə məsləhətləşmək istəyib bu təklifdən imtina etdikdən sonra Olmert detalların mətbuata sızmasından qorxduğu üçün xəritəni Abbasa verməkdən imtina etdi. Olmert daha sonra mənə Abbasla birlikdə məsləhətçiləri ilə görüşmək mövzusunda razılaşdıqlarını söylədi. Ancaq o toplantı heç bir zaman keçirilmədi."

Cavad Turan