Məzmunu: "Ögey ana (film, 1958)" filminin baş qəhrəmanı-balaca İsmayıl (Ceyhun Mirzəyev) artıq böyümüş, ailə sahibi olmuşdur. Bu filmdə İsmayıl Hüseynov artıq batalyon komandiridir. O, torpaqlarımızın erməni işğalçılarından azad olunması uğrunda mərdliklə vuruşur, əsir düşür... Film Qarabağ müharibəsinə həsr olunmuşdur. Baş qəhrəmanın prototipi var və burada təsvir olunan hadisələr real faktlara əsaslanır.

Festivallar və mükafatlar: 1)1994-cü ildə ssenari müəllifi Vaqif Mustafayevə ssenariyə görə "Tağıyev" Mükafatı verilmişdir.  2)1994-cü ildə quruluşçu rejissor və aktyor Ceyhun Mirzəyevə (ölümündən sonra) "Bakılı" cəmiyyətinin "Humay" Mükafatı verilmişdir. 3)1995-ci ildə Bakıda Azərbaycan filmlərinin III festival-müsabiqəsi. Quruluşçu rejissor və aktyor Ceyhun Mirzəyevə (ölümündən sonra) ekranda qəhrəmanlıq mövzusunun həllində fədakarlığa və yaradıcılıq axtarışlarına görə Diplom və Priz verilmişdir.

Film haqqında: Film rejissor və aktyor Ceyhun Mirzəyevin kinoda son işidir. Filmdə güllələnmiş, soyuqdan donmuş xocalılar elə əslində Xocalı sakinləridir. Onlar həmin vaxt Xocalıdan Goranboya gələnlərdir.

Film üzərində işləyənlər(titrlərdəki sıraya görə):  Prodüser: Nazim Abdullayev     Texniki Prodüser : Faiq Əliyev     Ssenari müəllifi : Vaqif Mustafayev     Quruluşçu rejissor : Ceyhun Mirzəyev     Quruluşçu operator : Kənan Məmmədov     Quruluşçu rəssam : Rafiz İsmayılov     Bəstəkar : Cavanşir Quliyev     Səs operatoru : Əsəd Əsədov     Montaj edən : Nailə Dadaşova     Filmin direktoru : Qasım Səfəroğlu     Rejissor : Süleyman Əhmədov     Operator : Tərlan Babayev     Çalır : Səyavuş Kəriminin Rəhbərliyilə İnstrumental Ansambl     Dirijor : Rafiq Babayev     Baş Məsləhətçi : Rüfət Əmirov (polkovnik)     Məsləhətçi : Nizami Musayev (II) (polis podpolkovniki)     Rejissor assistenti : Aydın Mahmudbəyov, N. Məmmədova, Elşən Məmmədov, Ülvi Mehdi (4-cü titrlərdə yoxdur)     Operator assistenti : M. Muradov     Rəssam assistenti : Əziz Məmmədov     Montaj üzrə assistent : S. Heydərqızı     Qrim rəssamı : Elbrus Vahidov, Çingiz Paşayev     Dekor rəssamı : Rafiq Nəsirov     Fotoqraf-Rəssam : Pərviz Quliyev     Rəng Araşdırıcısı : Əminə Cəfərova     Quraşdırılmış səhnələrin operatoru : Ramiz Babayev     Quraşdırılmış səhnələrin rəssamı : Rauf Dadaşov     İşıq Ustası : Tahir Bağırov     İşıqçı : Məhəmməd Hacıyev, Şəmsi Qədirov     Trüklərin Quruluşu : Əli Məmmədov     Kaskadyor : Əli Məmmədov     Pirotexnik : Əlibala Məmmədov     Redaktor : Mirzəağa Atəş     İnzibatçı : M. Səfərov, F. Hüseynov, Ü. Səfərov     Rus Dilindən Tərcümə Mətnini Oxuyan : Rafiq Hüseynov (titrlərdə yoxdur)

Rollarda:      Ceyhun Mirzəyev-İsmayıl     Məlik Dadaşov-Xaçaturyans     Hacı İsmayılov-Rövşən     Liana Qudadze-Erməni     Fikrət Məmmədov-Erməni əsgər     Cəbrayıl Rzayev     Yekaterina Arçaiya     Şamil Mahmudbəyov-Samvel     Nəcibə Behbudova-Erməni qadın     Lalə Bağırova-Erməni müəllimə     Elmira Şabanova-İsmayılın anası     Fərəc Fərəcov-Xoren     Yuri Qorobets     Şahmar Qəribli(Şahmar Qəribov kimi)-Erməni     Lida Babayeva     Sənubər İsgəndərli-İsmayılın arvadı     Rahib Əliyev     Konstantin Artyomov     Aqşin Səfərov     Kamal Hüseynov     Kamil Məhərrəmov     Nazir Əliyev-Erməni milis nəfəri     Rafiq Əliyev (II)     Nazim İbrahimov (III)     Anar Məmmədov     Elşən Rüstəmov     Cavanşir Hadıyev     Heybət Hörmətzadə     Ağaəli Babayev     Süleyman Zeynalov     Ş. Balakişiyev     İdris Rüstəmov     Elbrus Vahidov     Namis Şirməmmədov-Zabit     Emiliya Əzimova     Aydın Mahmudbəyov     N. Quliyev     Kənan Məmmədov-Erməni     E. Satılmışov     Manaf Dadaşov     G. Abdullayeva     Səhiyəddin Həsənov(S. Həsənov kimi)     Rafiq Qasımov     G. İmanova     R. Məhərrəmova     Faiq Babayev

 1993-cü ildə "Azərbaycanfilm" və "Aşkarfilm" kinostudiyası "Fəryad" filmini istehsalata buraxdı. Vaqif Mustafayevin ssenarisi əsasında çəkilən filmə Ceyhun Mirzəyev quruluş verib. "Fəryad" filmi bu gün də öz aktuallığını saxlamaqdadır. Bu da ondan irəli gəlir ki, artıq 20 ildir Qarabağ uğrunda davam edən müharibə həll olunmayıb. Ceyhun Mirzəyev heç bir müdaxilə olmadan, öz görüntülərinə arxalanaraq filmi çəkdi.

Rejissorun könlündən keçirmiş ki, İsmayılı məhz özü yaratsın. Ancaq rejissor işi ilə birgə filmdə rol yaratmaq ikiqat məsuliyyət tələb etdiyi üçün o, könlündən keçməsinə baxmayaraq, İsmayıl obrazını yaratmağa razılıq vermək istəməyib. Onu da qeyd edək ki, Ceyhun Mirzəyev hələ uşaqlıq illərindən filmlərə çəkilmiş və "Fəryad" filmi ilə birgə 25-dən artıq filmdə maraqlı obrazlar yaradıb. Filmin yaradıcı heyətinin müəyyənləşdiyi anda Bədii Şura yaradılmış və Ceyhun Mirzəyevin İsmayıl obrazı üçün yeganə namizəd olduğu təsdiqlənib. Kim nə deyir desin, bu talenin bir qisməti imiş. Ceyhun Mirzəyev son dəfə olaraq maraqlı bir obraz, öz deyimi ilə desək, "Ögey ana" filmindəki İsmayılın sonrakı həyatını yaratmalıymış.

Ceyhun Mirzəyev hadisələrin ən qızğın gedişatı zamanı heç kimin edə bilmədiyi riski etməklə "Fəryad"ı yaratdı. Hadisələri öz gözləri ilə görmüş insanları da filmin çəkilişinə cəlb edib. Doğrudan da, qaçqınlarımız filmin çəkilişində iştirak ediblər. Onlar çox böyük həvəslə yaradıcı qrupa kömək ediblər. Çünki yaşadıqları tarix filmdə bir daha təkrar olunaraq, gələcək nəsil üçün lentə alınırdı. Bunu bacaran Ceyhun Mirzəyev təəssüf ki, bizi vaxtsız tərk etdi. "Fəryad" əslində Ceyhun Mirzəyevin haqsızlıqlara qarşı olan fəryadı idi. O, ehtiyat edirdi ki, bütün fikrini rejissor işinə yönəltsə, İsmayıl obraz kimi zəif alına bilər və yaxud əksinə, olardısa filmin rejissor işi yararsız alınardı.

Filmdə görünən hər xırda detal belə rejissor tərəfindən yüz ölçülüb bir biçildikdən sonra lentə köçürülüb. Rejissor filmdəki erməni obrazlarına çəkəcəyi aktyorların hərtərəfli yoxlanması üçün çox dəqiqliklə seçim aparmış və göründüyü kimi, istədiyi nəticəni əldə edib. Məlik Dadaşovun yaratdığı erməni Xaçaturyan obrazı o qədər inandırıcı çıxıb ki, premyera günü belə bir hadisə baş verib. Filmin ilk nümayişi Respublika sarayında keçirilir. Filmdə Xaçaturyan İsmayıla işgəncə verir və qəflətən onun yaralı ayağını sıxır. Bu kadr zamanı Məlik Dadaşovdan azca kənarda oturmuş bir qadın sərt söyüş söyür. Çoxları həmin anda Məlik Dadaşovun üzünə baxaraq onun reaksiyası ilə maraqlanır. Ancaq o, heç bir reaksiya vermədən filmi seyr etməkdə davam edir.

Maraqlı idi ki, mərhum aktyor eyni situasiya ilə "Axırıncı aşırım" filmində yaratdığı Qəmlo obrazına görə də qarşılaşıb. Ancaq Qəmlo özümüzünkü idi... "Fəryad"da yaratdığı Xaçaturyan obrazına görə Məlik Dadaşov bir gün küçədə polislər tərəfindən şübhəli şəxs qismində saxlanılıb və sənədləri yoxlanılıb. Aktyor heç vaxt belə hallardan incimirdi.

Filmdə İsmayılın başına gələn hadisələrə biganə qalmaq mümkün deyil. İsmayılın həbsxanada döyülmə səhnəsinin daha canlı alınması üçün rejissor aktyor yoldaşlarından xahiş edib ki, onu doğrudan döysünlər. Nəinki filmdə, hətta o vaxt Azərbaycanda haqsız olaraq cərəyan edən hadisələr Ceyhun Mirzəyevin səhhətinə pis təsir göstərirdi. O, baş verən haqsızlıqlarla barışa bilmirdi. Ona görə də filmdə çəkilən hər bir kadrın ağrı-acısını sözün həqiqi mənasında yaşayırdı. Bu ağrı-acıları yaşamağın nəticəsi idi ki, Ceyhun Mirzəyev filmin montajından çıxıb evinə gedərkən ürək ağrıları başladı. Heç beş dəqiqə çəkməmiş ölümün ağuşuna atıldı.

Filmdəki ölüm səhnələrinin inandırıcı alınmasında peşəkar rejissor işi ilə yanaşı, güclü operator işi də var. Bu baxımdan operator Kənan Məmmədovun iş üslubu təqdirəlayiqdir. Ceyhun Mirzəyev "Fəryad" filminin çəkilişi ilə sanki ölümünü tezləşdirib. Ceyhun "Fəryad" filmini həyatı bahasına çəkib.

Filmin nümayişi böyük səs-küyə səbəb olmuşdu. Ən azından ona görə ki, hadisələrin içində ola-ola belə bir film yaratmaq o qədər də asan deyildi. Ancaq Ceyhun Mirzəyev belə bir filmi yaratdı. Əslində o, "Fəryad"la özünə abidə ucaltdı. Son olaraq onu da qeyd edək ki, "Fəryad" filmi ən yaxşı rejissor işinə görə Azərbaycan Milli Mükafatlar Komitəsinin qərarı ilə H.Z.Tağıyev adına mükafata layiq görülmüşdür.   

İ. Hacılı