Tarix səhnəsindəki şəxsiyyətlərimizin səhvləri üzərində müzakirə aparıla bilər, dərs alınması üçün. Amma təhqirə əsla yol verilməməlidir
18-10-2011 / 17:03
Dünyada yalnız 37 il yaşamış, zamanının döyüşçüsü, hökmdarı, ədəbiyyatçısı, siyasətçisi, din adamı olmuş və tarixdə mübahisəsiz yüksəkliyə çatmış Şah İsmayılın həyatı barədə yazmaq çətindir. Onun kimi bir hökmdar haqqında yazmaq, elm və hər şeydən əvvəl milli vicdan sahibi olan tarixçilərin işidir. Amma bu gün milli vicdandan məhrum qalmışların əllərində yazılan tarix faciə halına gəlməkdə və insanları bir-birindən ayırmaqdadır. Mənim Şah İsmayıl Səfəvi haqqında yenidən yazmağımın səbəbi, belə uca bir hökmdar haqqında saxta imzalar və ya imzasız olaraq yazılan təhqirlərə artıq bir "Dur!" demək və əleyhinə aparılan bütün bu pis təbliğatın səhvini isbat etmək üçündür. Gəlin əl-ələ verərək keçmişdəki heç bir hökmdarımızı təhqir etdirməyək, təhqir edənlərin cavabını verək.
Onun kimi bir hökmdar ancaq hörmət və rəhmətlə xatırlanmalıdır. Keçmişinə söyən, tarixini inkar edən, keçmişdəki qəhrəmanları tənqid edənlər ancaq beynəlmiləllərdir. Belələrinin düşmənliyini artıqlamasıyla qazanan Şah İsmayılın bugünkü nəvələri pirlərinə, hökmdarlarına bəslədikləri sevgi və sədaqətin əvəzini məruz qaldıqları təhqirlərlə ödəməyə davam edirlər. Zatən keçmişdə də canlarıyla ödəmişdilər. Hələ də xalq arasında gəzən çirkin və əsassız, xəyal məhsulu hekayələr hər kəsə məlumdur. Şah İsmayılın nəvələrinə yönələn düşmən oxlar, yalnız onları vurmaqla kifayətlənmir, 481 il əvvəl Allahına qovuşmuş Səfəvinin xatirəsinə də uzanır. Necə bir qəflətdir! Necə bir özbaşınalıqdır! 481 il əvvəl bu dünyadan köçmüş, getmiş, gedərkən arxasında Azərbaycan torpaqlarını əmanət buraxmış böyük hökmdara dillə, sözlə, çirkin tənqidlərlə hücum edən nadanlar var. Hansı bir insan atasına söyə bilər? Bunu edə bilən insan olduğunu iddia edə bilərmi? Keçmiş söyülmək üçün deyil, şərəf duymaq üçündür. Kökümüz, keçmişimizdə bütün əzəmətiylə parıldayarkən, bizim ona arxa çevirməyimiz, gələcəyimizi itirməklə eyni anlama gəlir.
Tarix tezisində bəzi səhvlər olur. Orta Asiya türk tarixi çinlilərin gündəlikləri ilə ortaya çıxarkən, Anadolu torpaqlarındakı tariximiz də Bizans qaynaqlarında yazılmış, hətta mənfurların əliylə dəyişdirildiyi belə olmuşdur. Belə olduqda ən böyük əlamətlərindən biri də budur: bəziləri ucaldılarkən, dəyərli şəxsiyyətlər tənqid edilmiş, hətta ardından söyüləcək hala gəlmişdir. Tarix səhnəsindəki şəxsiyyətlərimizin səhvləri üzərində müzakirə aparıla bilər, dərs alınması üçün. Amma təhqirə əsla yol verilməməlidir.
Şah İsmayıl Azərbaycan tarixinin ən görkəmli hökmdarlarından biri olaraq keçmişin şərəf aynasından bizə baxır. Onu tanımamız üçün, ona layiq olmamız üçün bizdən vəzifə gözləyir. Onu tanımaq və layiq olmaq, kimliyimizi tanımaq və kimliyimizə sahib çıxmaqdır.
Şah İsmayıl Xətayi Şeyx Seyfəddin Ərdəbilinin nəvəsi olaraq 1487-ci ilin 17 iyul tarixində atası Şeyx Heydər anası isə Həliməbəyim Aləmşah xanım olaraq dünyaya gəlib. Şeyx Seyfəddin Ərdəbili 1252-1334-ci illər arasında yaşamış bir İslam alimidir. İslam məlumatı olduğu qədər, dövründə şöhrəti xalq arasında yayılmış, hörmətlə yad edilmiş dövlət adamı şəxsiyyətinə də malikdir. Onun soyundan gələn Şeyx Heydər Anadolu, Xorasan, İran və İraqdakı türkmənləri çox yüksək mənəviyyat və elmi səviyyədə savadlandırmışdı. Günümüzə qədər davam edən adətlərindən biri isə, öz adamlarını rahat şəkildə tanımaq üçün başlarına qırmızı papaqlar qoydurmasıdır. Beləliklə başlarına qırmızı papaq qoyan türkləri, Şeyx Heydərin əsgərləri kimi tanıyardılar. Məhz bu gün "Qızılbaş" deyilən türklər, Heydərin, yəni Şah İsmayılın atasının ordusudur. Həliməbəyim xanım isə Ağqoyunlu dövlətinin son hökmdarı Uzun Həsənin qızıdır.
14 yaşında bugünkü Azərbaycan torpaqlarını, 15 yaşında Təbrizi ələ keçirib, ölümsüzlük ünvanı olan ŞAHlığı qazanan, hələ 15 yaşında bugünkü Diyarbəkirdən Hindistana qədər tanınan, hörmət göstərilən, ümid qapısı kimi baxılan gənc bir hökmdar olan Şah İsmayıl, qürur duyulası hökmdardır. Amma bu gün nədəndirsə, onu aşağılamaq istəyənlər, səhv yolda olduğunu söyləyənlər var.
Görəsən belələri 14-15 yaşlarında, lap elə indinin özündə hansı əməlin sahibi olduqlarını düşünürlərmi?
Aqil müəllim!
kim nə qədər tərifləyir və ya hədyən güdyan danışır öz vicdanına! amma əlahəzrət fakt var ki, ŞAH ismail,hakimiyyətə gətirilib LƏLƏ bəyin sayəsində o da milliyyətcə kim olub bilirsiniz.AMA ətrafdakı müsəlman dövlətləriylə savaşa təhrik edilib nənəsinin qohumları olan xristiyanların fitnəsiylə.Əyər Sizin bəzəmək istədiyiniz kimidirsə,niyə balkanlarda savaş aparan osmanlının üstünə getdi?niyə Uzun həsənin qurduğu dövləti çökdürüb özünə tabe etdi? niyə şeybani xanı məhv etdi?atasıda qardaşıda özü də niyə şirvana dəfələrnə hücum edib milləti qırırdılar? ŞİRVAN ərazisində etdiyi zülmdən bəlkə xəbəriniz yoxdu?siz yazırsınız amma əsl mətləbdən ya qaçır və ya da yan keçirsiniz.ALLAH gizlin olanları aşkar edəndir!biz istəsək də istəməsək də.
qaldı mənə nə yazırsan yaz,fərq etməz.SİZ BABƏKLƏR,KOROĞLULAR nəslindənsiniz.şübhə etmirəm
Tural Məmmədov
19-10-2011, 17:03
Ağqoyunlu dövləti dağılmalıydı , çünki Uzun Həsənin qurduğu Ağqoyunlulardan əsər əlamət qalmamışdı. Ağqoyunlu dövləti iki yerə bölünmüşdü. Şirvanşahlar dövləti də ləğv edilməliydi çünki Şah İsmayıl Xətai vahid dövlət qurmaq istəyirdi. O ki qaldı Osmanlılara Səfəvilər dövləti ən çox bu imperiyadan ziyan çəkib. Hem də Sefevilərdən qabaq Ağqoyunluların vaxtında da türklərlə müharibələr olub dəfələrlə.
yurdsever
19-10-2011, 17:03
bərəkallah!
vahid dövləti qurmaq üçün qırğınlar törətmək,şirvan ruhanilərini məscidlərin minarəsindən təpəsi aşağı buraxmaq,insanların əl qollarını çarpaz kəsmək VAHİD DÖVLƏT qurmaq siyasətidirsə,QARDAŞ sənə bərəkallah.
shahin
31-10-2011, 17:03
Hec kesin ixtiyari catmir ki shaimizi burda tehlil etsin.her ne edibse duz edib.bizi bir millet kimi ortaya qoyan Ismayil shah olub.siz kimsiz axi o cure shexsiyetin duz edib etmediyini 500il sonra muzakire edirsiz.vicdaniniz olsun.
ramiz
31-10-2011, 17:03
SAH ISMAYIL XETAYI dahi sexsiyyet olub.yursever senin ixtiyarin yoxdu on un haqqinda bele danisirsan.o eger millet qiran hokmdar olsaydi caldiran doyusundede osmanlilara gece hucum ederdi gunduz yox.o doyusden qabag demisdi ki,men ele hokmdar deyilem ki,edaletsiz doyus aparim.ve sonra men HUSEYNin davamcisiyam demisdir.o hem azerbaycani hemde vahid 1 din olmagini isteyirdi.
yurdsever
01-11-2011, 17:03
şahin,ramiz !
insan doğru fakta istinad edər.haqlı olsan da,olmasan da faktı gizlədən əxlaqsızdır.Sizin xoşunuza gəlmədiyi kimi mənim də xoşuma gəlmir.Əyər vahid AZƏRBAYCAN dövləti qururdusa,niyə dövləti Səfəvilər-babası şeyx Səfinin adı ilə adlandırdı? ama Şirvan şahlığında seçmə yolu ilə şah seçilirdi.tarixi yaxşı oxuyun,qaranlıq yerlərin üstündən ötüb keçməyin,həqiqəti aydınlatmaq üçün hər sualın məntiqli cavabını tapın.
zəhmət olmasa öyrənin:UZUN HƏSƏN trabzon hökmdarı konstantinin qızı TEODORAnı niyə müsəlman olmamış evlənmişdi.Kral hansı şərti qoymuşdu? müsəlman nikahı kəsilmədan evlilikdən törəyən uşağa vələdzina deyilir.Şah İsmayılın anası!belə qadın sonra müsəlman olsa da toxumu müsəlman əkilməyib.sonrasını qoy sizin kimi dar düşüncəlilərə ARİF ADAMLAR ANLATsın.sizi öyrədən yarımçıq öyrədib.DUZA getməyin bala! Şah İsmayıl Dinin için də də,xalqın başına bir bəla olub ALLAH doğrusunu bilir.bu mövzuya qayıtmasanız daha yaxşı olar.
shahin
02-11-2011, 17:03
yurdsever, men eminem ki siz heqiqeten xalqini dovletini seven bir kezsiniz.menimle siz razilashin ki Ismayil shahi muzakire etmeye bizim haqqimiz catmir.en azindan onun elediyinin Azerbaycan ucun hec 0.000000001 faizini bizler etmemishik.hemde onun haqqinda bizlerde melumat yoxdu deqiq.yegin siz mene demiyecksiz ki men 15esrde yashamisham.ne ucun siz Azerbaycan,Uzun Hesen,Teodara,Arif adam,Duz ve Allah sozlerini boyuk herflerle yazmisiniz? onu mene deyin, eziz yurdunu seven,tarixci ve 15esrde yashamish gorkemli shexsiyet.
shahin
02-11-2011, 17:03
Allahdan isteyim bizim olkede yashayan qeyri milletlerin bizim yazdigimiz tarixe,dunyaya getirdi dahi shexsiyetlere,torpaqlarimizin butovluyune,dovletimizin gucluluyune ve geleceyine hormet ve qaygi ile yanasmalaridir.unutmuyun ki sizlerde bu olkenin vetandashlarisiz,dostumuz dostdur,dushmenimiz dushmen.azerilerin icinde dushmen axtarmayin.bizler Ismayil davamcilariyiq.merde merd,namerdin boynunu vurmushuq.Aqil qardashimiz yazdigi kimi bir ucu Hindistana gedib cixan dovlet qurmushuq.Ve Allahin komekliyi ile yeniden qudretli dovlet qurariq.
yurdsever
02-11-2011, 17:03
şahin QARDAŞ!
TARİXİ olduğu kimi biməsək VƏTƏNİMİZİN gələcəyi şübhəli qalar.tarixi şəxsiyyətləri nədəsə ittiham etmək bizə yaraşmaz.bu tarixçilərin və siysi liderlərin işidir.mən heç kimi,o cümlədən şahı ittiham etmirəm.sadəcə bildirmək istəyirəm ki O nə vahid vətənə,nə dinimizə,nə dəki türklüyə xidmət etməyib.bu məfhumlar altında xristian papasının aldadıcı siyasətinə qulluq edib.şah çaldıran savaşından sonra 10 il heç kimlə müharibə etməyib və elədiklərinin peşmançılığı ilə yaşayıb və gənckən dünyadan köçüb.bilirsənmi ölüm səbəbi nə olub?
bax belə məlumatları xalqdan gizlədib yalandan vahid azərbaycan nəşəsilə xalqı çaşdırmaqları məni yandırır. gənclərə yanlış vətənpərvər qəhrəman sırımaqları kimə xidmət edir? anlasanız!
qaldı niyə böyük hərflə yazmağıma,AZƏRBAYCAN qrammatikasında xüsusi isimlər böyük hərflə yazılar,ona görə.ALLAHA əmanət olsunlar,vətənini, millətini ALLAH rizası üçün sevənlər!
shahin
02-11-2011, 17:03
yurdsever,qardash her bir insanin sehvi olur.o da olasan shah ve sehve yol veresen.elbetde bu bir insani deyil, bir qrup insani deyil butov bir milleti bedbextliye surukleyir.cox sevinirem ki tariximizi gozel bilirsen.amma cox tesufki bizde bu elm sahesi cox ashagi seviyede ve uydurmalar esesinda formalashib.gelin dovletimizin tarixini ayri-ayri uydurma hekayelerle biabir etmeyeyin.bunu bizlere gelecek nesiller bagishlamaz.kurd esilli,fars esilli,ermeni esilli soydashlarimiz coxdu.ve onlar bizim millete cox qarishiblar.ve o tarixcilerin heqiqetleri yazmasina men inanmiram.birce sheyi unutma Ismayil dovrunun qudretli dovletini yaradib ve dovlet dilini Azerbaycan dili elan eliyerek faktiki olaraq yeni bir milleti formalashdirib.bu bizlere yeni bir imkanlar acibdir.bizler ise sehvler,duzler,qirginlar,itkiler,qalibiyetlerle qurulmush olkenin varisleriyik.Babalaimizin sehvlerini tekrar etmemeliyik.neticeler cixarmali ve burda onlara rehmetler oxumaliyiq.ot koku ustunde biter kokumuzu dashlasaq budaqlarimizdan barmi yigmaq olar?
yurdsever
03-11-2011, 17:03
Şahin,İRAN arxivlərində dara dövründən və sair çox qədimi sənədlər saxlanılır.o cümlədən səfəvi dövrünün şah fərmanları və sair kimi sənədlər var.NƏ Şah İsmailin,nə oğlu Şah təhmasibin,nə dəki onun oğlu Şah Abbasın AZƏRBAYCAN dilində verdiyi heç bir fərman yoxdur.Özünüzü aldatmağı niyə bu qədər sevirsiniz? XAHİŞ EDİRƏM YAXŞI OLAR BU MÖVZUYA QAYITMAYASAN!XALQININ KEÇMİŞİNƏ SAYĞI DUYANLARA HÖRMƏTLƏRLƏ.
mirko
09-11-2011, 17:03
yurdsever bilmirem hansi messebe qulluq edir.amma deqiq bilirem ki Şah Ismayil babam onun vaxtile qurduğu 2800 min kv km ərazisi olan bir dövletin varisi olan Azerbaycan yurdunun seveni deyil.menden sene meslehet gedib vaxtile Şah İsmayılin gücüne qüdretine qısqanclıqla yanaşan yalançı tarixçilerin yazdıqlarin oxuyub başını xarab etme.ya da ele ağıllısansa bize yol göster görek indi Qarqbağımızı nece düşmenimiz ermeni-rus qarışığından nece alaq.ona göre senden soruşuram ki Şah İsmayildan sehv tutursan.belke sen ondan ağıllısan.Şahımız sağ olsaydı o hell ederdi bu meseleni.
Dizayn :Networkbil.net . 2009 FAKTXƏBƏR . Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır. Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.
