Məktəb dərsliklərinin, testlərin, qiymətləndirmələrin, növbənöv iş dəftərlərinin, bu sahənin inhisarda heç də şagirdlərin savadının artırılması məqsədi yox, başda Təhsil naziri Misir Mərdanov olmaqla təhsilimizin başında duranların böyük qazanc etmək istəyindən doğur. Əks halda onlar uşaqları bu qədər kitablarla yükləməzdilər.

Xatırladaq ki, hazırda 1-ci sinifdən tutmuş 11-ci sinifə qədər hər bir şagirdə ən azı orta hesabla 10-a yaxın kitab, elə bir o qədər də iş dəftəri, qiymətləndirmə və.s dərs vəsaiti düşür. Ümumilikdə isə onların sayı 20-ni ötür. İldən-ilə də bunun sayı artır. Əksər dərsliklərin dəyişdirilməsinə onların məzmunun eyni olması səbəbindən ciddi heç bir ehtiyac duyulmur. Dəhşət orasıdır ki, bir dərslik vəsaitindən 3 məzmunda çap edilir. Hansının seçilməsini müəllimlər yalnız qərar verir.

Elmi araşdırmalar isə göstərir ki, uşaqların erkən yaşlarında beyinlərinin normadan artıq yüklənməsi onların bilikli olmasından çox onlara psixoloji zərbə endirə bilər və bu da onların sağlamlığına bərpaolunmaz mənfi təsir göstərir. 6-7 yaşlı uşağın beyninin kimlərinsə pul qazanmaq istəyi nəticəsində 15-20 kitabla yüklənməsi, onun bu yükün ağırlığına dözə bilməyərək əsəb sasıntısından zədə alması ilə nəticələnə bilər.

Yeri gəlmişkən onu deyək ki, sovetlər dönəmində fənlər üzrə kitablar indiki ilə müqayisə də çox az idi və bir kitab onillərlə təkrar nəşr olunurdu, bütöv nəsillər eyni kitabdan bəhrənəlirdi, ancaq bununla belə indikindən dəfələrlə çox, savadlı kadrlar yetişirdi. Bir sözlə kövrək psixikaya malik olan binəva şagirdlər təhsilə mənəvi yox, maddi qazanc gözüylə baxanların güdazına gedirlər. Elə bu səbəbdən də ali məktəblərə daxil olanların sayı ildən-ilə artsa da bu elmin inkişafına səbəb olmur. Çünki ali məktəblər bir ucdan “savadlı nikadrlar” yetişdirir.

İşin başqa bir yönü valideynlərin çoxlu xərcə düşməsidir. Məsələn, 25-30 səhifəlik iş dəftəri 4 manata olduğu təqdirdə, çapına ondan daha çox pul xərclənilən dərsliklər 3-5 manat arasındadır. Burada bir maraqlı məqam var. Dərsliklərin bir qismi şagirdlərə pulsuz verilir. Dövlət büdcəsinin talan olması hesabına başa gələn bu kitabların çapı 1 manatdan o yana ötmür. Apardığımız araşdırma zamanı iş dəftəri çapı 50 qəpikdən o yana ötmür. Təhsilimziin baş bilənləri dəsrlikləri pulsuz edib, “batırdıqları” pulları iş dəftərinin daha baha satmaqla qazanırlar. Ancaq bütün hallarda nazirliyin yuxarı eşalonunda təmsil edən şəxslər və təhsili əlində madiyyata çevirmiş insanlar qazanırlar. Batan isə dövlət büdcəsi ilə övladlarını məktəbə göndərən kasıb ailələrdir.