Robespier: "Ya respublikanın ərazisində və çöldəki düşmənləri boğacağıq, ya da respublika ilə birlikdə yox olub gedəcəyik. Bu halda siyasətimizin ilk qaidəsi, xalqı ağıl, düşmənləri də terror yoluyla idarə etmək olmalıdır"
29-07-2011 / 16:21
Qiyamdan sonra Fransa böyük qarışıqlıq dövrü keçirirdi. Siyasi və ictimai baxımdan çətin günlər yaşamağa başlamışdı. Ölkə böyük bir iqtisadi böhran içində idi, inflyasiya artmışdı. Kralın və parlamentin vəziyyəti isə naməlum idi. Aristokratlar ölkəni tərk etməyə başlamışdılar. Bir tərəfdən də kilsəyə müharibə elan edilmişdi. Qiyam parlamenti konstitusiya qəbulu ilə yeni bir Fransa yaratmağa səy göstərirdi. Kral 16-cı Lui isə hökmranlıq haqqlarından geri addım atmağı düşünmürdü.
Fransa daxilində böhran yaşayaraq Avstriya və Prusiyanın hücumu ilə də qarşı-qarşıya qalmışdı. Fransanın şimalı işğal edilərkən, parlamentdə Jakobenlərin lideri Robespier kralı, generalları xəyanət ilə günahlandırırdı. Jakonbenlərə görə, kral öz taxtı üçün Fransanın işğalına dəstək olurdu. Robespier idarəçiləri xəyanət içində olmaqla günahlandıraraq, xalqı qiyama çağırmışdı. Parlamentdə Jakobenlərdən əlavə respublikaçı Jirodenlər qrupu da var idi. Qiyamın mülayim qanadı olan Jirodenlər fərdi haqq və azadlıqlara əhəmiyyət verirdilər. Xüsusi mülkiyyət tərəfdarı idilər. Jakobenlərin ifratlığa doğru getdiklərini düşünürdülər. Ancaq Robespier onları da xalqın düşməni elan etməkdə çox gecikmədi.
Jakonbenlər ölkənin uçuruma getdiyini və müdaxilənin olmasını düşünürdülər. Bu anlayış Robespier və Dantonun dövlət çevrilişi edərək ölkə rəhbərliyini əllərinə keçirməsiylə nəticələndi. Fransa tarixində yeni bir dövr başlayırdı: Diktatorluq və terror dövrü.
Robespier Fransa qiyamının öndə gələn adlarından idi. Hüquq fakültəsində təhsil alıb. Jean Jacques Rousseau müəllimi olub. Vəkil olaraq vəzifəyə başladıqdan sonra Jakoben klubuna üzv olmuşdu. Demokratiya fikrinin müdafiəçisi olaraq qısa müddətdə ətrafında xalqın dəstəyini almağa başladı. Respublikaçı idi. Yeni Fransada kralın yerinin olmadığını düşünürdü.
Robespiernin iqtidarı ələ keçirməsindən sonra qiyamın gətirdiyi, demokratiya, azadlıq, ədalət kimi anlayışların yerini diktatorluq və terror əvəz etdi. Robespier özündən olmayan hər kəsə müharibə elan etmişdi. Parlament xalq tərəfindən seçilmişdi. Parlamentin aldığı qərarları rədd etməyə heç kimin haqqı yox idi. Parlament xalq idi. Parlamentin verdiyi qərarları rədd edənlər də respublika əleyhdarı idi. Respublika əleyhdarlarının isə yeni Fransada yeri yox idi. Respublika demək fəzilət sayılırdı. Fəzilətli olmaq üçün də respublika əleyhdarları yox edilməli idi. Beləcə, respublika ilə terror bir-birini dəstəkləməli idi. Robespier qısa müddətdə diktatorluğunu qurdu. İqtidarını sağlamlaştırmaq üçün terrora müraciət etməkdən çəkinmədi. Bu anlayış Fransaya tarixin ən qaranlıq illərini yaşatdı.
Robespier, "ya respublikanın ərazisində və çöldəki düşmənlərini boğacağıq, ya da respublika ilə birlikdə yox olub gedəcəyik. Bu vəziyyətdə siyasətimizin ilk qaidəsi, xalqı ağıl, düşmənləri də terror yoluyla idarə etmək olmalıdır. Xalq hökumətinin dayağı, sülh dövrlərində fəzilət isə, qiyam dövrlərində həm fəzilət, həm də terrordur. Həqiqətən də fəzilətin olmadığı yerdə terror dağıdıcıdır, terrorun olmadığı yerdə fəzilət gücsüzdür. Terror, tətikdə dayanan, sərt, yumşalmayan ədalətdən başqa bir şey deyildir", - deyərək terroru təbliğ edirdi.
Robespier Respublikanı inkişaf etdirmək üçün ilk olaraq kral 16-cı Luini edam etdirdi. Daha sonra da özünə görə respublika əleyhdarı olan kim var idisə edamlarına başladı. Hər gün onlarla insan respublika əleyhdarı olduğu üçün edam edilirdi. O qədər çox qan axıdılmağa başlandı ki, ölkədə gilyotini istifadə edəcək cəllad çatışmamazlığı yaşanırdı.
Robespier üçün həqiqət, artıq özü olmuşdu. Qiyamın qabaqcıllarından Dantonu da günahlandırmağa başladı. Çünki Danton bu qədər terrorun və qanın çox olduğunu söyləyərk, Robespierdən ayrılırdı. Bir neçə il əvvəl, "İndi mən, sizin özünüzəm", - deyəcək qədər özüylə yaxnlaşdırdığı Danton üçün Robespier artıq belə deyirdi: Danton vətən düşmənlərinin ən alçağı deyilsə də, ən təhlükəlisidir". Bu sözlər Dantonun da sonunun gəldiyini göstərirdi. Dantonun vətənə xəyanət ittihamı ilə həbs olundu. Həbs olunarkən söylədiyi bu söz qiyamların məntiqini göstərməsi baxımından tarixə düşdü: “İnqilab övladlarını yeyir.” Keçirilən məhkəmədən sonra Danton edam edildi.
Robespierin respublika anlayışı öz partiyası xaricindəki bütün siyasi partiyaları, cəmiyyətləri, onu dəstəkləməyən bütün qəzetləri bağlaması ilə nəticələndi. Onun dövründə 20 min nəfər edam edildi. 300 min insan həbs olundu. Fransa tam diktatorluq, terror və qarşıdurma dövrünü belə yaşadı. Ancaq bu qədər qarşıdurma və terror Robespier iqtidarının da sonunu gətirəcəkdi. Dantonun ölümü Robespierin də sonunu başladan əhəmiyyətli dönüş nöqtəsi olmuşdu. Hamı anlamışdı ki, Robespier Dantonu da gilyotinə göndərə biləcək qədər canavarlaşmışdı. Robespier artıq qüvvəsini itirməyə başlayırdı. İyulun 26-da parlamentdəki müxalifət Robespierin qarşısında birlikdə hərəkət etdi. Robespier, parlamentdə, terror tətbiq etməklə günahlandırılaraq edama məhkum edildi. 1794-cü il iyulun 28-i isə cinayət ortağı olan 20 yoldaşının edamını izlədikdən sonra edam edildi.
Dizayn :Networkbil.net . 2009 FAKTXƏBƏR . Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır. Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.