Üçüncü Reyx hökuməti 40-cı illərdə müharibə alovunu qızışdıranda, ikinci dünya müharibəsi Avropada tüğyan etdiyi bir vaxt ABŞ özünə yeni bir rəqib gördü. Artıq ikinci bir qüvvə ABŞ-la paralel dünyaya rəhbərliyə iddialı idi.
Sovetlər Birliyinin ordusu Manş kanalından 150 min aralıda mövqe tutmuşdu. Onlar qısa bir müddətdə bütün Qərbi Avropanı işğal edə bilərdilər.
NATO qüvvələri Qərbi Almaniyada mövqe tutub, Avropaya ehtimali hücuma cavab vermək iqtidarında olsa da, Avropa iqtisadiyyatı uzun müharibə illərindən sonra tənəzzül yaşayırdı.
Elə bu səbəbdən də hərbdə NATO-ya oxşar iqtisadi bir qrumun varlığına ehtiyac yaranmışdı. Bu qrumun yaradılması Amerika müdafiə naziri Corc Marşalın öhdəsinə qoyulmuşdu. Qrumun ilkin sərmayəsini Amerikadan toplanan vergilər təşkil edirdi.
Marşal planı özünü göstərdi və Qərbi Avropa Şərqlə qarşıdurmada islahatlar apardı.
Hazırda, yəni həmin hadisələrdən 70 il ötmüş Amerika Qərb ölkələrində İslam dalğasının qarşısını almaq üçün oxşar strategiyalar planlaşdırır. O bu yolla səs-küy yaratmadan ərəb və Şimali Afrika ölkələrinə hakim olmağa çalışır. Həqiqət budur ki, ərəb ölkələrində baş verən inqilabları proqnozlaşdıra bilmədiyinə görə ABŞ kəşfiyat idarələrini ittiham edə bilməz.
Artıq ərəb ölkələrində xalqların azadlıq hərəkatı alovlanıb. Bu mücadilələrin Misirdə, Tunisdə, Yəməndə əsas səbəbləri araşdırılmaqdadır. On illər boyu bu ölkələrə hakimlik edənlərin devrilməsinin əsas səbəbi nədir? İlk ittihamlar sırasında iqtisadi tənəzzül, kübar zümrənin pozğunluğu, gənc nəslin işsizliyi qeyd olunur.
İnqilab necə başladı? Əziz Buzidi adlı Tunisli gənc meyvə-tərəvəz arabası polis tərəfindən müsadirə edildikdən və özü şəxsən təhqir olunduqdan sonra özünü yandırdı. Beləcə ərəb inqilabına start verildi. Misirdə milyon yarım insanın Qahirə qəbristanlıqlarında yoxsulluqla bağlı nümayişləri ölkəni qatdı.
87-88-ci illərdə Misirdə yaşanan buğda böhranı ordunun müdaxiləsi ilə müşayiət edildi. Bu hadisələr Misir dövlətinin ölkədəki iqtisadi vəziyyətə təsirsizliyini göstərdi. Bu səbəbdən də Amerika strateqləri ilk addımda İslami hərəkata iqtisadi problemlərin həlli ilə cavab vermək qərarına gəldilər. Bu eynən kommunistlərə qarşı Marşal planının məqsədlərini izləyirdi. Söhbət Misir və Tunisi əsarətdə saxlamaq üçün 8 milyard dollardan gedir. Bu layihələrin əks-sədası öncə ABŞ xarici işlər naziri Hillari Klintonun çıxışlarında özünü göstərdi. Avropadakı strateji mərkəzlərdə ərəb ölkələrində böhranları təsirsizləşdirmək üçün layihələr hazırladılar.
Növbəti addım böyük səkkizliyin Fransa toplantısında atıldı. Bu toplantıda ərəb ölkələrinə 40 milyard dollar yardım ayırmağa qərar verildi. Bu 40 milyardın 8 milyardı təkcə Misir və Tunis üçün nəzərdə tutulmuşdu.
Amma dünyanın super güclərinin bu layihələrinin ərəb ölkələrində nəyi isə dəyişəcəyinə, ərəblərin Avropanın görüşünə qırmızı qərənfillərlə gedəcəyinə ümid azdır. Görən Qərb ölkələri növbəti dəfə səhvə yol verib bu ölkələrdəki seçkilərdə proqnozlarında yanılacaqlarmı?
Maraqlı nöqtələrdən biri budur ki, Qərbin iqtisadi yardımları ərəb ölkələrində, xüsusi ilə Misir və Tunisdə hakim sistemə necə təsir göstərəcək?
Ərəb inqilablarının öncülü olan Tunis iqtisadi göstəricilərinə görə məntəqədə nümunə göstərilə bilərdi. Bin Əlinin 24 illik hakimiyyəti dövründə Tunisdə Ümumi Daxili Məhsul 4 dəfə artıb. Hansı ki, həmin vaxtadək ölkənin iqtisadiyyatı yalnız kənd təsərüfatına bağlı idi. Bin Əlinin dövründə turizm inkişaf etdi, infilyasiya təkrəqəmli oldu, işsizlik 13%-ə endirildi. Bu göstəricilər Tunisi İspaniya, Yunanıstan, hətta Fransa ilə bir səviyyəyə qaldırdı. Afrika ölkələri arasında Liviyanın illik gəliri diqqəti cəlb edir. Bu ölkədə adam başına orta illik gəlir 10 min dollar təşkil edir. İctimai təminat, tibbi xidmət digər Afrika ölkələri ilə müqayisədə çox üstündür.
Misir də bütün iqtisadi problemlərə baxmayaraq iqtisadi baxımdan məntəqə ölkələrinə liderliyə iddialı idi. Belə bir şəraitdə ərəb ölkələrində baş verən inqilabları iqtisadi amillərlə bağlamaq olarmı? Buna baxmayaraq aparıcı Qərb ölkələri inqilab ağuşunda çırpınan məntəqəyə dollar yağdırıblar. Onlar Səna, Qahirə küçələrindəki insanlara maddi dəstəyə ümid bağlayıblar.
Əksər ərəb ölkələrində nümayişlər cümə namazları ilə başlayır. İnsanlar azadlıq eşqi ilə yanırlar. Qərb ölkələri daim məntəqə xalqlarına dəstək verirmiş kimi görünməyə çalışırlar. Sabiq Amerika prezidenti Karter İran xalqının şah rejiminə nifrəti pik həddə çatanda İranı məntəqədə sabitliyin təminatçısı adlandırdı. Onun sabit adlandırdığı ölkə qısa bir müddətdən sonra böyük bir təlatümə düçar oldu və 30 il ötməsinə baxmayaraq onun dalğaları Fələstin və Livanadək məntəqə ölkələrini çalxalayır.
Həqiqəti görmək istəməyənlər müxtəlif bəhanələrlə çıxış edir. Amerika insanların cümə namazlarında milyonluq izdihamına göz yumub əslində bu xalqların fəal olmadığı “Facebook” və “Twitter” kimi sosial şəbəkələrdə anti-imperialist fəaliyyətləri önə çəkirlər. Fransanın “Lumond” nəşriyyəsinin araşdırmalarına əsasən, Misir, Tunis, Liviyanın əksər sakinlərinin internetlə əlaqəsi yoxdur.

Ərəb ölkələrində, Qahirə kimi böyük şəhərlərdə anti-İsrail çıxışlar və şüarlar şəbəkələrdə əngəllənir ki, inqilabın mahiyyəti açıqlanmasın. Belə bir fikir aşılanır ki, Misirdə inqilabçı qüvvələr İran və ya Hizbullah tərəfindən qızışdırılır.

Şübhəsiz ki, həqiqətin təhrifi onu dəyişə bilməz.

Misirdə inqilabi hərəkatın başlanğıcından az sonra aparılan sosioloji sorğular göstərdi ki, Misir xalqının 80 faizi sionist rejimə qarşıdır və ölkədə İslam qanunlarının tətbiqini istəyir.

İnqilabdan öncə Hüsnü Mübarəkin başçılığı ilə hakim partiya islamçılara qarşı ən amansız mövqe tutmuş və fundamentalizm ittihamları ilə dini dəyərlərin üzərinə hücuma keçmişdir. Qərbin iqtisadi yardımlardan faydalana bilməyəcəyini göstərən amillərdən biri də mövcud hərəkatların dini dəyərlərin müdafiəsinə köklənməsidir.