Hökumət may ayında Azərbaycanın mərkəzi-aran rayonlarında baş verən iri miqyaslı daşqının nəticələrini aradan qaldırmağa tələsmir. Bunu həm daşqın bölgəsində səfər zamanı, həm də az qala günaşırı Prezident Aparatının qarşısında etiraz aksiyası keçirən daşqın bölgəsinin sakinlərindən eşitmək olur. Hazırda isə ciddi etirazlar əsasən daşqının episentri olmuş Sabirabad rayonun yaşayış məntəqələrindədir.
Belə ki, hökumət artıq seldən ziyan çəkənlərə kompensasiyanın paylanmasına və evi uçanlara evlərin tikintisinə başlayıb. Amma Sabirabad rayonun Azadkənd, Polad Toqay, Çığırğan və Xankeçən kəndlərində olan bu cümlələrin müəllifi kompensasiyaların paylanması və evlərin tikintisində ciddi qanun pozuntuların olduğunu görüb.
“Pul necə gəldi paylanır, heç kəsə bu pulun necə paylanmağı ilə bağlı izahat verilmir. Eyni zamanda az ziyan çəkənlə çox ziyan çəkən nəzərə alınmır, bələdiyyə sədri, icra nümayəndəsi yaxınlarını qabağa salır, ərzaq yardımları verilmir. Verilən pula görə qəbzi isə görən olmayıb, Çünki o yoxdur”. Bunu Azadkənd kənd sakini Vüqar Abdullayev qeyd etdi. Onun sözlərinə görə ayrı təsərrüfat olsa da, evi dağılsa da, ona valideynləri ilə birgə ev tikiləcəyini deyiblər: “Ailədə 5 nəfərik, qardaşımın ailəsi də bu saydadır. Bizə deyiblər ki, sizə 4 otaqlı ev tikib verəcəyik. Biz 10 nəfər 4 otaqlı evdə necə yaşayaq? Kimə şikayət edirik, baxan yoxdur. Mən demirəm ki evim imarət idi. 1 otaqlı daxmam var, sel onu apardı, elə həmin daxmanı mənə tikib versinlər”, - deyə o, qeyd etdi.
Belə ki, sakinlərə həftə ərzində bir dəfə və adam başına aylıq norma olaraq 96 manatlıq ərzaq məhsulları verilməlidir. Amma Azadkənddə sakinlər may ayının 17-dən bəri cəmi iki dəfə ərzaq veriblər. Amma elələri var ki, yardımı cəmi bir dəfə alıb.
“Adam başına 2,5 kilo un, 100 qram düyü və ya qarabaşaq, yarım litr bitki yağı, 100 qram qənd, 1 ədəd toyuq, 100 qram şəkər tozu veriblər. Ərzaq verilməsiylə bağlı prezidentə teleqram vurdum. Rayon İcra Hakimiyyətinin şöbə müdiri Umud Həsənovdan cavab gəldi ki, siz 14 iyula qədər yardımları alıbsınız. Amma bizə cəmi bircə dəfə yardım verilib”, - deyə Azadkənd kənd sakini Rəhman Qasımov qeyd etdi.
Belə ki, əhaliyə dəyən ziyan da məmurların “göz tərəzi”ləri ilə ölçülüb. Onlar həyətlərə daxil olaraq sadəcə sakinlərlə bir az söhbət edib gediblər. Amma əhaliyə dəyən ziyanın foto, video çəkilişi aparılmayıb, ziyan protokollaşdırılmayıb. Amma əsas diqqət tam uçmuş evlərə yönəldilib. Çat verərək qəza vəziyyətində olan evlərə isə yaxın gedən yoxdur. Hətta uçmuş bəzi evlərin tikintisinə də başlanıb. Amma burda da çox maraqlı məqamlar var. Tikintinin hansı şirkətin apardığı da bəlli deyil. Həyətində olduğumuz sakin tikiləcək evinin özülünü özü qazıb qurtarmışdı. Onun sözlərinə görə, tikinti aparan şirkət deyib ki, işçi imkanları məhduddur, özülü özünüz qazın. 2 otaqlı evin özülünün qazılması üçün sakinlərə 30 manat pul verilməsi vəd olunub. Amma Dövlət büdcəsindən belə evlərin yerinin hazırlanması, özülünün qazılmasından tutmuş tam təmir edilərək müvafiq məişət əşyaları və mebellə təmin olunması üçün pul ayrılıb.
Belə ki, əhalinin mal-qarası, toyuq cücəsi və ümumiyyətlə təsərrüfatlarının bərpası istiqamətində də iş görülmür. Əhalinin hektarlarla bostanı, toyuq-cücəsi, mal-qarası, meyvə bağları məhv olsa da bu istiqamətdə və ümumiyyətlə ədalətli kompensasiya vermək haqqında düşünən yoxdur. Bu vəziyyət daşqın bölgəsinin bütün yaşayış məntəqələrinə aid olduğu kimi, Sabirabadın Xankeçən kəndinə də aiddir.
“May ayının 17-də gecə ilə hərbçilər kəndə doldu və bizi zorla köçürdülər. Heç nə çıxarmağa qoymadılar. Mal-qara, toyuq-cücə damda qaldı. Bizi Şirvanda yerləşdirdilər. Orda çox qalmadıq. İyunda su çəkilən kimi qayıtdıq. Kənddə 256 ev var. Əsas ziyan çəkənlər təzəbinələrdir. Orda 63 ev var. Onların evləri tamamilə dağılıb. Bizi saya salan yoxdur. Atam icra başçısının müavini Vəfadar Bağırovun qəbuluna getmişdi. O, atamı təhqir edib kabinetindən çıxarmışdı. Prezident Aparatına, Nazirlər Kabinetinə, Ombudsmana, Fövqəladə Hallar Nazirliyinə dəfələrlə teleqram vurmuşuq, heç bir cavab yoxdur”, - deyə Xankeçən kənd sakini Şahbaz Hacıyev qeyd etdi.
Bu kəndin də sakinlərinin əsas narazılığı kompensasiyaların ədalətsiz paylanılması ilə bağlıdır.
“İcra nümayəndəsinin, bələdiyyənin qohumları kompensasiyanı birinci alanlardandır. 15-20 gündür kompensasiya verilməsinə başlanıb. Ailələrə 400-1000 manat arası pul paylanır, amma bu pulu niyə verdiklərini izah eləmirlər. Həm də bizə boş kağıza imza atdırıb pulu verirlər”, - deyə kənd sakini Fərqanə Hacıyeva bildirdi.
Belə ki, bölgədə medianın və qeyri-hökumət təşkilatıarının fəaliyyəti də qadağan olunub.
Daşqın bölgəsində aydan artıqdır ki, “Kür" Vətəndaş Cəmiyyəti Qərargahı sel fəlakəti bölgəsində alternativ monitorinqlər aparır. Monitorinqlər zamanı əhaliyə dəymiş ziyanın alternativ hesablanması və kompensasiyaların ödənilməsi ilə bağlı məsələdə çoxlu sayda qanun pozuntularına və korrupsiya hallarına yol verildiyi ortaya çıxmışdır. Avqust ayının 25- dən “Kür" Vətəndaş Cəmiyyəti Qərargahının apardığı monitorinqə mane olan yerli icra strukturları və polis avqust ayının 28- də Sabirabad rayonu ərazisində qurumun fəaliyyətinin rəsmən qadağan olunması qərarına gəlmiş və bu qərarı Qərargah üzvlərinə bildirmişdir. Yerli hakimiyyət strukturlarının atdığı bu addımın əsl səbəbinin açıqlanması özünü çox gözlətməmişdir. Belə ki, 31 avqust 2010- cu il tarixdə Fövqəladə Hallar Nazirliyində olan Sabirabadın Azadakənd, Poladtoqay, Çığırğan və Xankeçən kəndinin sakinləri nazirliyin əməkdaşları ilə müzakirələr zamanı məlum olub ki, ayrılan kompensasiyaların bir hissəsi yerli məmurlar tərəfindən mənimsənilib. FHN-də olan sənədlərdə onların adlarına yazılan kompensasiyaların həcmi sakinlərin kəndlərdə aldıqları vəsaitin real həcmi ilə müqayisədə daha çox olub. Artıq bu gündən başlayaraq Respublika Baş Prokurorluğunun göstərişi ilə sözü gedən ərazilərdə Sabirabad rayon prokurorluğunun əməkdaşları tərəfindən yoxlamalara başlanılıb. Eyni zamanda yerli icra strukturlarının nümayəndələri polisin köməkliyi ilə qalıq kompensasiya vəsaitlərinin qaytarılması üşün kənd sakinləri ilə danışıqlara başlayıblar. Sakinlər isə qalıq vəsaiti almaqdan imtina edərək dələduzların cəzalandırılmasını tələb edirlər. Bütün bunlar bir daha “Kür" Vətəndaş Cəmiyyəti Qərargahının kompensasiyaların düzgün verilməməsi ilə bağlı açıqlamalarının haqlı olduğunu və Qərargah üzvlərinin fəlakət bölgəsindən nəyə görə çıxarıldığının əsas səbəbini əyani şəkildə ortaya qoydu.
“Kür" Vətəndaş Cəmiyyəti Qərargahının digər narahatlığı ondan ibarətdir ki, öz haqlarını tələb edən bəzi yerli sakinlər icra strukturları və polis tərəfindən incidilir və onların hüquqları kobud şəkildə pozulur. Belə ki, Kür daşqınlarının təsirinə məruz qalmış, evləri və təsərrüfatları ciddi ziyan dəymiş Saatlı rayon Dəllər kəndinin bir qrup sakini 01 sentyabr 2010- cu il tarixdə problemlərinin həlli ilə bağlı Saatlı rayon icra hakimiyyətinə gələrək icra başçısı ilə görüşmək istəmişdir. İcra hakimiyyətinin binası qarşısında Saatlı rayon icra Hakimiyyətinin başçısı Siraqəddin Cabbarov qəbula gəlmiş insanların üstünə qışqıraraq onları təhqir etmiş, sonra isə təhqir etdiyi insanları döyməyə başlamışdır. Ona bu işdə yanında olan digər vəzifəli şəxslər də kömək etmişdir. Daha sonra icra başçısı döydürdüyü insanları polisə göstəriş verərək həbs etdirmişdir. Hal- hazırda 4 nəfər şəxs- Umudov Lazım, Fərəcov Kamil, Cəlilov Şamil və Mirzəyev Zəfər qanunsuz olaraq həbsdədir. Həbs olunanlardan biri- Umudov Lazım “Kür” Vətəndaş Cəmiyyəti Qərargahının üzvü, Turan İA- nin Monitorinq Qrupunun əməkdaşıdır. Saatlı rayon Polis Şöbəsinə gətirilən şəxslər müraciət etsələr də onların tibbi müayindən keçirilməsi və vəkillə təmin olunmasına şərait yaradılmayıb. Digər tərəfdən hadisənin şahidi olmuş şəxslər- Mehrəliyev Vahid Məhəmmədtağı oğlu, Şıxəliyev Həkim Paşa oğlu, Şıxəliyev Aydın Paşa oğlu, Cavadova Roza Ağaşırın qızı və digərləri həbs edilən şəxslərin günahsız olduqlarını, vəzifəli şəxslərin heç bir əsas olmadan onlara hücüm etdiklərini bildirirlər.
“Kür" Vətəndaş Cəmiyyəti Qərargahı həm vətəndaşlara verilən kompensasiyaların məmurlar tərəfindən mənimsənilməsindən, eyni zamanda Kür daşqınlarının təsirinə məruz qalmış yerli, dinc sakinlərin icra hakimiyyəti və polis orqanları tərəfindən günahsız yerə təzyiq və təhqirlərə məruz qalmasından narahatlığını bəyan edir, baş vermiş qanuna zidd hərəkətlərə görə aidiyyatı şəxslər və qurumlar barədə ölçü götürülməsini tələb edir.
