|

Xəbər verildiyi kimi yaxın günlərdə Naxçıvan və Türkiyə sərhədində Azərbaycan, Türkiyə və İranın xarici işlər nazirləri bir araya gələcək. Xatırladım ki, görüşün dəqiq tarixi hələlik dəqiqləşməyib. Məlumatda bildirilir ki, görüşdə qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər müzakirə olunacaq.
Belə bir görüşün müsbət nəticələnəcəyini deyən, Azərbaycan Demokrat Partiyasının (ADP) sədri Sərdar Cəlaloğlu FaktXeber.com-a bildirdi: “Hesab edirəm ki, bölgə dövlətlərinin hamısı regional politkanın və siyasi coğrafiyanın tələblərinə uyğun olaraq, sıx əlaqələr yaratmalıdırlar. Çünki, regional inkişaf qlobal dünyada qaçılmazdır. Təkcə Dağlıq Qarabağ problemi yox, bütünlükdə Türkiyə, Azərbaycan və İranın yerləşdiyi coğrafiyanın gələcəyi, inkişafı və bölgənin vahid siyasi cəbhəyə çevrilməsi baxımından bu görüşü yüksək qiymətləndirirəm. Bu görüşdə iştirak edən tərəflər uzaqgörən insanlar olacaqlarsa, bölgə üçün real təhlükəsizlik otmosferi yarana bilər”.
Təbii ki, bu konteksdə bölgəni təhlükə altına alan məsələlər birinci müzakirə olunmalıdır. O cümlədən Qarabağ problemində İran və Türkiyənin mövqeyi faktiki olaraq Azərbaycan-İran-Türkiyə arasında vahid strategiyanın işlənməsinə imkan verir. Ona görə də bu problemin həlli həmin strategiyanın müəyyənləşməsinin əsası kimi olmalıdır. Bu mənada Qarabağ münaqişəsində İran və Türkiyənin eyni mövqedə dayanması zəruridir – S.Cəlaloğlu əlavə etdi: “Təbii ki, bu üç dövlət arasında fərqli və oxşar cəhətlər də var. Yaxşı olar ki, oxşar tərəflər daha çox önə çəkilsin. Fərqli cəhət odur ki, Türkiyə NATO-nun üzvüdür, İran isə NATO dövlətləri ilə qarşıdurma vəziyyətindədir. Eyniliyə gəldikdə, hər üç dövlət müsəlman ölkəsidir, eyni coğrafiyada yerləşir və böyük ortaq tarixə malikdirlər. Bundan əlavə Füzuli, Nizami, Rumi, Sədi və digər mütəfəkkirlər var ki, onlar İslam mədəniyyətinə aid olunurlar. Hesab edirəm ki, bu mənada birlik yaransa, ciddi siyasi müttəfiqlik ortaya çıxacaq. Bu da regionun təhlükəsizliyinə tam zəmanət deməkdir”.
Bu üç dövlətin yaxınlaşmasına Qərb və Rusiya necə münasibət göstərəcək –sualına gəldikdə, S.Cəlaloğlu vurğuladı: “Qərb ölkələri və Rusiya ilk olaraq qısqanclıq nümayiş etdirəcəklər. Əgər bu üç ölkə doğurdan da əməkdaşlıq edərlərsə, Qərb tərəfindən ciddi müqavimətlə rastlaşacaqlar. Bunların görüşü kosmetik görüş xarakteri daşıyacaqsa, heç bir təsir və müqavimət gözlənilmir. Rusiya da bu məsələdə biganə qala bilməz. Moskva özünü nə qədər Türkiyə, İran və Azərbaycana yaxın göstərsə də, tarix göstərir ki, rus dövlətinin ənənəvi hədəfi İran, Türkiyə və Azərbaycan olub”.
Dünyada yeni münasibətlər formalaşıb. Bu münasibətlər asılılıq vəziyyətindən qarşılıqlı əməkdaşlıq istiqamətinə inkişaf edir. Məsələn vaxtı ilə Avropa ölkələri bir-biri ilə asılı vəziyyətdə olsalar da, indi bərabər hüquq sahibi kimi əməkdaşlıq edirlər – müsahibimiz qeyd etdi: “Türkiyə Avropadan ona görə asılıdır ki, Avropa Türkiyəni tərəfdaş kimi qəbul etmir. Türkiyə Avropa Birliyinin tam səlahiyyətli üzvü olsa, heç bir asılılıqdan söhbət gedə bilməz. Hesab edirəm ki, Qərb Türkiyəni siyasi, iqtisadi və digər sahələrdə asılı vəziyyətə salmağa çalışır”.
Əli Mövlud
|