Xəbər verdiyimiz kimi, taxılın qiyməti artmağa başlayıb. Biçin vaxtı 16 qəpiyə satılan buğdanın kiloqramı indi 25-30 qəpik təşkil edir. Qiymət artımına səbəb kimi isə taxıl qıtlığının yaranması göstərilir.

   Əgər 2009-cu ildə 1 milyon 200 min hektara yaxın ərazidə taxıl əkilmişdisə, bu il 160 min hektar az taxıl əkilib. Üstəlik daşqınlar nəticəsində xeyli sahələr su altında qalıb. Və bu da istər-istəməz istehsala təsir edib.

   Hazırda cəmiyyəti narahat edən məsələ isə taxılın bahalaşmasının çörəyin qiymətinə nə dərəcədə təsir göstərəcəyidir. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi rəsmilərinin açıqlamalarına inansaq, ölkədə hələ taxıl ehtiyatı çox olduğundan builki məhsul qıtlığı çörəyin bahalaşmasına gətirib çıxarmayacaq. Lakin nazirlikdən fərqli olaraq un istehsalçıları bahalaşmanı qaçılmaz hesab edirlər. Bahalaşmanın indi müşahidə olunmaması isə əvvəlcədən ucuz buğda ehtiyatının alınması ilə əlaqələndirilir.

   Bu arada çörəyin qiymətində artım qeydə alınmasa da, artıq bəzi şirniyyat mağazalarında bahalaşma müşahidə olunmaqdadır. Bəzi un, biskvit məmulatlarının qiymətində bir həftə əvvəllə müqayisədə cüzi də olsa bahalaşma var. Satış mərkəzləri bunu unun qiymətinin qalxması ilə əsaslandırırlar. Diqqəti çəkən məqam isə Azərbaycanın taxıl idxal etdiyi ölkələrdə də iqlim şəraiti ilə bağlı məhsuldarlığın aşağı olmasıdır. Həmin dövlətlərdə taxılın qiyməti bahalaşsa, bu artım Azərbaycanda da hiss olunacaq. Məlumat üçün bildirək ki, Azərbaycanın ərzaq buğdasına tələbatı 1 milyon 600 min tondur. Ötən il ölkədə 2 milyon 130 min tondan çox ərzaq buğdası istehsal olunub. Həmçinin daxili istehsalla yanaşı ölkəyə xaricdən taxıl idxalının həcmi də artıb.

   İqtisadi və Sosial Araşdırmalar Mərkəzinin (İSİM) rəhbəri, iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov bildirir ki, 2010-cu ildə taxıl istehsalının 2009-cu illə müqayisədə azalacağı gözlənilən idi":2010-cu ildə taxıl istehsalı 2009-cu illə müqayisədə ən azı 500 min ton az olacaq. Hətta taxıl istehsalının ötən ilə nisbətdə 15 faiz azalacağı gözlənilir. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin məlumatına görə, bu, əkin sahələrinin azalması və taxıl istehsalında məhsuldarlığın aşağı düşməsi ilə bağlıdır. Bütün hallarda taxıl istehsalının əvvəlki illə müqayisədə azalması səbəbləri təkcə əkin sahələrinin azalması ilə əlaqəli deyil. 2009-cu ildə istehsal olunan taxılın Dövlət Taxıl Fondu tərəfindən alınması yönündə xeyli problemlər yaşandı. Eləcə də Taxıl Fondu tərəfindən alınan taxıl üzrə keyfiyyət standartlarının müəyyənləşdirilməsi məsələsinin uzadılması 2009-cu ildə bəzi fermerlərin məhsullarını vaxtında fonda satmasına imkan vermədi. Bir sıra hallarda isə fermerlərin istehsal etdikləri məhsul əkin sahələrində qalaraq məhv oldu. Digər tərəfdən Maliyyə Naziyliyinin fermer təsərrüfatlarına verilən subsidiyaların ödənilməsi ilə bağlı apardığı monitorinq 2010-cu il üçün nəzərdə tutulan subsidiyaların verilməsində müəyyən yubanmalar yaratdı. Bu da birbaşa fermerlərin taxıl əkin sahələrinə, taxıl istehsalına marağının azalmasına gətirib çıxardı".

   Mütəxəssis hələ 2009-cu ilin sonlarında növbəti il üçün taxıl istehsalının kəskin azalacağının proqnozlaşdırıldığını söyləyir":Taxıl strateji məhsuldur. Azərbaycanın daxili xüsusiyyətlərini nəzərə alsaq, taxıl istehsalı olduqca vacibdir. Çünki, bu birbaşa taxıldan istifadə edilərək hazırlanan məhsullara deyil,çörəyin qiymətinə birbaşa təsir göstərir. O baxımdan güman edilir ki, taxıl istehsalının azalması çörəyin qiymətinə təsir göstərəcək".

   Bununla belə, ekspert yaxın aylarda çörəyin qiymətinin yüksəlməsini gözləmir: "Bu onunla bağlıdır ki, indi istifadə edilən taxıl məhsullarının əksəriyyəti 2009-cu ildə istehsal və ya idxal olunub. Amma 2010-cu ildə taxıl istehsalının azalması cari ilin payızında çörəyin qiymətinin yüksəlməsinə gətirib çıxaracaq. Praktiki olaraq, daxili tələbatla istehsal olunan taxılın arasında böyük fərq yaranıb. Başqa tərəfdən, dünya bazarında taxılın qiymətinin yüksəlməsi ölkəyə idxal olunan taxılın baha olmasına gətirib çıxara bilər. O halda ehtiyatlar başa çatdıqdan sonra istifadə edilən taxıl daha bahalı olacaq. Bu amil də çörəyin qiymətinin artımına təsir edə bilər".

   İqtisadçı cari ilin payızında çörəyin qiymətində artımlar olacağını, ya da yeni yaranmış fərqi kompensasiya etmək üçün çörəyin çəkisinin və ya keyfiyyətinin azaldılması ənənəsinin tətbiq ediləcəyini mümkün sayır. Bayramova görə, taxıl istehsalının azalmasının yalnız iqtisadi deyil, həm də sosial təsirləri var: "Strateji məhsul olduğundan taxıl istehsalının azalması ciddi problem kimi qiymətləndirilməlidir".