İlk başdan qeyd edim ki, qeysər kəsiyi ilə bağlı bu araşdırmam heç də vicdanlı həkimləri hədəfə almamışam. Yazıda yazılanlar daha çox maddi gəlir qazanmaq üçün bəzən qanunsuzluğa belə haqq qazandıran və bir xalqın gələcək nəslinin xəstə-xəstə dünyaya gəlməsinə şərait yaradan həkim və insanlara ünvanlanıb. Qarşıda niyə məhz xəstə gələcək olması haqda ətraflı məlumat verəcəyik. İnternetdən qısa araşdırma zamanı məlum oldu ki, qeysər əməliyyatlarının kökü hələ qədim Roma dövrünə gedib çıxır.  Deyilənlərə görə qeysər əməliyyatı (el arasında bu daha çox kesar əməliyyatı kimi tanınınır-red) ilk dəfə Romada, imperator Sezar tərəfindən həyata keçirilib. Belə ki, o doğa bilməyən bir qadının qarnını xəncərlə kəsib və cocuğu xilas edib. Bu qeysər əməliyyatının ananın ölümü ilə həyata keçirilən ilk anormal əməliyyat idi. Zaman keçdikcə, tibb inkişaf etdikcə, insanlar təbiilikdən sünülüyə doğru getdikcə qeysər əməliyyatları da bir növ dəb halına düşməyə başladı. İndi bu əməliyyat bütün dünyada çox geniş yayılıb, lazım oldu-olmadı analar doğuşu bu cür həyata keçirməyə çalışırlar. Misal üçün, qonşu Türkiyə Cümhuriyyətində statistik məlumatalara görə, ölkənin böyük şəhərlərində 50-70 faiz doğuş bəzən belə həyata keçirilir. Qərb dünyasında ümumiyyətlə dünyaya uşaq gətirməsinin faizi aşağı olması bu faizə də öz təsirini göstərir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının normalarına əsaslanan qeysər kəsiyi əməliyyatları ilə təbii doğuşun nisbəti 15 faizdən artıq olmamalıdır. Ancaq son illər Azərbaycanda, xüsusi ilə də Bakı şəhərində qeysər kəsiyi əməliyyatlarının sayı artıb. Rəsmi məlumatlarda bu nisbətin 13 faiz həcmində olduğu bildirilsə də, bu göstəricinin daha yüksək olduğu güman edilir. Mütəxəssislər qeysər yolla dünyaya uşaq gətirməyin aşağıdakı fəsadları barədə yazırlar.

Uşaqlıq yoluna və ya çanaq orqanlarına (sidik kisəsi, böyrəklər) infeksiyaların daxil olması
- Böyük həcmli qanaxma: qeysər kəsiyi zamanı qan itirilməsi adi doğuşlardakı qan itkisindən iki dəfə çox olur.
- Bağırsaqlarının fəaliyyətinin zəifləşməsi: əməliyyatdan sonra bir neçə gün ərzində qarın köpməsi, meteorizm, diskomfort hissi, qəbəlik kimi xoşagəlməz hisslər mümkündür.
- Əməliyyatdan sonra uzunmüddətli bərpa prosesi: Əgər adi doğuşlardan sonra qadın doğum evində bir-iki gün qalırsa, qeysər kəsiyindən sonra xəstəxanada qalma müddəti dörd-beş gün çəkir.
- Əməliyyatdan sonra ağrılar: bir neçə gün ərzində qadın çətinliklə gəzir, əyilir.

Ancaq çox təəssüflər olsun ki, bəzən xəstəxanalara təbii yolla doğuş üçün müraciət edən hamilə xanımların qarşısına elə “ciddi” faktlar qoyurlar xəstə sonda əməliyyat stolunun arxasına keçməyə məcbur qalır. Bir növ həkimlər əməliyyat etməklə həm çox pul qazanmış, həm də əziyyətli doğuş prosesindən yaxa qurtarmış olurlar. Təbii ki, burada söhbət çıxılmaz və həyat üçün vacib durumlardan getmir. Maraqlısı budur ki, dünyanın bütün tibb məktəbləri qeysər yolu ilə uşaq dünyaya gətirməyin açıq aşkar fəsadlarından yazmasına baxmayaraq bəzən bəzi analar ya cahillik, ya da səhv məlumatlılıq üzündən heç bir risk olmadan bu təhlükəli prosesə hə deyilər. Amerikada aparılmış bir tədqiqatın nəticələrinə əsasən, təbii yolla doğan analar, qeysər kəsiyi ilə doğanlarla müqayisədə, körpənin ağlamasına daha dözümlü olurlar. Bunu alimlər beyin skanları vasitəsilə, beyindəki emosional və motivasiya ilə bağlı fəaliyyəti təhlil edərək söyləyiblər. 12 yeni doğmuş ananı tədqiq edən Yel Universitetinin komandası doğum zamanı yaranan hormonların açar yolu oynadığını iddia ediblər. Qeysər kəsiyi zaman həmin hormonların artımı müşahidə edilmir.

Müsahibim psixoloq Ruhəngiz Əhmədova ilə söhbət zamanı qeysər əməliyyatlarının başqa tərəfləri də aşkar oldu. Beləki, psixoloq Rühəngiz Əhmədova ilə söhbət zamanı məlum oldu ki, tibbi zərərlərindən başqa qeysər əməliyyat ilə dünyaya gələn uşaqların psixoloji problemləri də olur. “Təbbi doğuş ilə dünyaya gələn uşaqlar daha iradəli, daha mübariz olurlar. Qeysəriyyə yola dünyaya gələn uşaqlarda isə iradə zəifliyi və mübarizə əzminin aşağı olması müşahidə olunur. Əksərən belə uşaqlarda özünəgüvən hissi də yüksək olmur. Təbii ki, bu gələcəkdə uşağın çətin situasiyalarda sərbəst qərar verməsinə imkan vermir. Həmişə onun içində bir qorxu və xof olur. Psixologiya sübut edir ki, mübarizə ilə dünyaya gəlməyən (təbii doğuşla-red) uşaqlarda mübarizlik də az olur və onlar daima başqalarının dəstəyinə ehtiyac duyurlar”.

Psixoloqun rəyindən də məlum oldu ki, həm tibbi, həm də psixolji nöqteyi nəzərdən qeysəriyyə yolla dünyaya uşaq gətirmək uşaq və ana üçün təhlükəlidir. Biz gənc valideynlərə tövsiyə edərdik ki, uşaqların gələcəyini bu gündən düşünsünlər və onların fiziki və psixoloji sağlamlıqlarının qayğısına qalsınlar. Bu həm də sağlam və mübariz gələcəyin yetişməsi deməkdir. Nəzərə alsaq ki, Azərbaycan torpaqlarının 20 faizi düşmən tapdağı altındadır və bu torpaqlar bir gün mübariz gənclər hesabına alınacaq, o halda indidən ciddi düşünməyə dəyər.

Cavid İmamoğlu